سعید یزدانی
کارشناس سیاسی
پیمان صلح اخیر ارمنستان و آذربایجان برسر دالان مهم و استراتژیک زنگزور، برای ایران هم میتواند نوید روزهای خوبی را بدهد هم میتواند آینده اقتصادی نامناسبی را برای ما اکران کند. این یک سناریو است که ما میتوانیم هم از آن بهرهمند شویم و هم زیانمند بشویم. البته تا الآن همه فکر میکنند ما بازنده زنگزور هستیم اما رفتار و دیپلماسی ما در آینده میتواند برونداد مناسبی را برای اقتصاد و سیاست ایران در پی داشته باشد. تسلط آمریکا و نیاز ما به اروپا با هزینههای کمتر میتواند زنگزور را به دالان صلح ایران و غرب تبدیل کند و بهانهای شود برای یک پایان جدال چندین ساله بین ایران و آمریکا.
اگر آمریکا با هدف محدودسازی ایران این دالان را در اختیار گرفته باشد و با تحریک ترکیه و اسراییل، آن را به روی ما ببندد آن وقت استراتژی ما باید متفاوت باشد اما اگر غیر این باشد این دالان زمینه اولین همکاری ایران و آمریکا را فراهم میسازد. اما چرا ما تا حالا بازنده شدیم؟ در جنگ قره باغ، بین باکو و ایروان، دیپلماسی و سیاست خارجی ما خیلی عالمانه نبوده و روش ما مبتنی بر صلح و میانجیگری بین دو پایتخت نبوده است و به نوعی حمایت قاطع و تمام عیاری از ایروان داشتیم تا باکو را به زانو در بیاریم و برنده این میدان باشیم. اما پیروز نشدیم و پای ترکیه و اسراییل را بیش از پیش به این ماجرا باز کردیم و در عمل یک رقابت منطقهای را بر سر قره باغ شکل دادیم و نتیجه آن را امروز آمریکا به دست آورد.
ناگفته نماند تهران به واسطه اشتراکات دینی و فرهنگی و تاریخی با باکو و ایروان میتوانست بهترین میانجی بین دو پایتخت باشد زیرا هر دو در گذشته نه چندان دور خاک سرزمینی ما بودهاند. ما به جای اینکه در این جنگ برای دو کشور پدری کنیم، نقش برادری را ایفا کردیم آن هم چه برادری؟ برادری که زور دارد، قدرت دارد و میخواهد با تشر برادر دیگرش را سر جای خودش بنشاند غافل از اینکه باکو هم برادری ما را قبول ندارد و به دنبال برادر گردن کلفتی مثل ترکیه است و عملاً ما با ترکیه وارد جدال دیپلماتیک شدهایم و هنرمندانه، نبرد قره باغ به یک نبرد قومی و نژادی تبدیل شد. اما ترامپ با پادرمیانی ترکیه و اسراییل، این پیمان صلح را به نفع خودش تمام کرد و از این پس ما باید دیپلماسی دقیقتری نسبت به زنگزور داشته باشیم و از اقدامات عجولانه و شتاب زده بپرهیزیم. در این میان برخی مصاحبههای تند و بی اساس میتواند اوضاع را بدتر کند.