سعیده بخشی-روزنامه نگار: بازار خودرو در ایران این روزها با چالشهای فراوانی روبهرو است که بخشهای مختلف آن را تحت تأثیر قرار داده است. از مشکلات مربوط به واردات خودرو و طراحی سامانههای فروش گرفته تا بحرانهای ارزی و تولید داخلی، همه و همه عواملی هستند که آینده این صنعت را تحت تأثیر قرار میدهند. در واقع بازار خودرو در آستانه پایان پاییز با نشانههای پررنگتری از تعمیق رکود، ادامهدار بودن رشد تورم و افت محسوس قدرت خرید مصرفکنندگان روبهرو شده است. در شرایطی که نرخ تورم بهطور روزانه رکوردهای تازهای را تجربه میکند و رکود بازار خودرو به اوج خود رسیده است، از ابتدای هفته جاری و همزمان با افزایش نرخ ارز، قیمتها در بازار خودرو روندی صعودی به خود گرفتهاند. با این حال، کارشناسان آینده این بازار را چگونه ارزیابی میکنند؟ «نقش اقتصاد» برای بررسی دقیقتر وضعیت کنونی و راهکارهای پیش رو، با سه کارشناس برجسته صنعت خودرو در ایران به گفتگو پرداخته که در ادامه میخوانید.
بحران سامانه فروش خودروهای وارداتی
بابک صدرایی، کارشناس حوزه خودرو به مشکلات عمدهای که سامانه فروش خودروهای وارداتی در حال حاضر با آن مواجه است، اشاره کرد. او معتقد است که این سامانه که به منظور ایجاد شفافیت و نظم در بازار راهاندازی شده بود، به دلیل طراحی نادرست و سیاستگذاریهای غیرکارشناسی، خود به یکی از چالشهای اصلی تبدیل شده است. صدرایی گفت: «سامانه فروش از ابتدا نتواست مصرفکننده واقعی را شناسایی کند و این مساله باعث شد بخش زیادی از خودروها به دست واسطهها برسد. فرآیند کند و محدودیت اطلاعات، فضایی مبهم ایجاد کرد که تنها به سردرگمی و بینظمی در بازار دامن زد.» او افزود که از دیگر مشکلات سامانه، نبود اطلاعات شفاف در مورد موجودی خودروها در بنادر و تأخیر در تحویل خودروهاست. «این مشکلات در کنار هم باعث شدهاند تا بازار خودروهای وارداتی به جولانگاه دلالان و سوداگری تبدیل شود.» صدرایی همچنین تاکید کرد که برای اصلاح وضعیت، ابتدا باید اطلاعات شفاف در مورد موجودی خودروها منتشر شود و از سویی سیاستگذار باید به سمت واردات انبوه از مدلهای مشخص و معتبر حرکت کند تا از پراکندگی و تیراژ پایین جلوگیری شود.
مشکلات ارزی و تأثیر آن بر صنعت قطعهسازی
مازیار بیگلو، دبیر انجمن سازندگان قطعات و مجموعههای خودرو، وضعیت کنونی صنعت قطعهسازی و تأمین مواد اولیه را شرح داد. او به مشکلات عدیدهای که ناشی از نرخ ارز و سیاستهای ارزی برای این صنعت ایجاد شده است، اشاره کرد. بیگلو اظهار داشت: «سیاستهای ارزی ناکارآمد و وابستگی قیمت مواد اولیه به نرخ دلار، فشار زیادی به صنعت قطعهسازی وارد کرده است.» او توضیح داد که مواد اولیه داخلی مانند فولاد، مس، آلومینیوم و محصولات پتروشیمی به دلیل نوسانات ارز، بلافاصله افزایش قیمت پیدا میکنند. «ما مواد را ریالی میخریم اما قیمتگذاری آنها با نرخ دلار تعیین میشود و همین امر باعث افزایش هزینههای تولید میشود.» دبیر انجمن سازندگان قطعات همچنین از مشکلات سامانهها و صفهای طولانی تخصیص ارز سخن گفت و افزود: «صفهای طولانی و سامانههای متعدد تنها باعث اختلال در روند تولید و تأمین قطعات میشوند. در این شرایط، تولیدکنندگان مجبور به خرید ارز با قیمتهای بالا از بازار آزاد هستند.»
چشمانداز بازار خودرو: رکود عمیق و تداوم تورم
مسیح فرزانه، یکی از تحلیلگران بازار خودرو، در سخنانی به تحلیل وضعیت کنونی بازار پرداخت. او معتقد است که رکود بازار خودرو در حال حاضر به اوج خود رسیده است و قدرت خرید مصرفکنندگان به شدت کاهش یافته است. «روند تورم در کشور باعث شده است که قدرت خرید کاهش یابد و در نتیجه، مصرفکنندگان کمتری وارد بازار خودرو شوند.» فرزانه افزود: «در کنار این رکود، قیمتها به طور مستمر در حال افزایش هستند و این به دلیل تغییرات ارزی و تصمیمات نهادهای مختلف است که اثرات آن در بازار خود را نشان میدهد.» او همچنین به کاهش تولید در خودروسازان داخلی اشاره کرد و گفت: «سه خودروساز دولتی کشور در هشت ماهه اول سال، کاهش تولید 10 درصدی را تجربه کردهاند و این کاهش تولید در کنار عدم تعادل در واردات، باعث شده که بازار با اختلال بیشتری مواجه شود.»
پیشنهاداتی برای بهبود وضعیت صنعت خودرو
با توجه به چالشهای متعدد موجود در صنعت خودرو و قطعهسازی، کارشناسان پیشنهادات مختلفی برای اصلاح وضعیت مطرح کردهاند: نخست شفافسازی سامانه فروش و اطلاعات موجودی خودروها: بازگشایی شفاف اطلاعات در خصوص تعداد خودروهای وارداتی، زمان تحویل و مشکلات موجود در فرآیندهای گمرکی. دوم، هدفگذاری واردات خودرو و واردات مدلهای مشخص: به جای واردات پراکنده چندین مدل با تیراژ پایین، واردات انبوه از یک یا دو برند معتبر میتواند به ثبات بازار و کاهش هزینههای لجستیک کمک کند. سوم، اصلاح سازوکار تأمین ارز و مواد اولیه: تغییر شیوه قیمتگذاری مواد اولیه داخلی و وابستگی آنها به نرخ دلار و همچنین سادهسازی فرآیندهای تخصیص ارز برای قطعهسازان. تمرکز بر رقابت در بازار: به جای حمایتهای دستوری از خودروسازان، ایجاد رقابت سالم میتواند به بهبود کیفیت و کاهش قیمتها در بازار خودرو کمک کند.
