نوسان ارز و آینده مبهم نرخ خودرو

بابک صدرایی: وضعیت کنونی بازار خودرو و نوساناتی که در آن مشاهده می‌شود، بیش از هر چیز تحت تأثیر بازار ارز قرار دارد. پیش‌بینی ما در گذشته این بود که اگر قیمت ارز در یک محدوده ثابت باقی بماند، بازار خودرو واکنش شدید و قابل‌توجهی نشان ندهد. تجربه سال گذشته نیز این موضوع را تأیید کرد؛ به‌طوری‌که قیمت خودرو با تأخیر و به‌مراتب کمتر از رشد نرخ ارز حرکت می‌کرد. برای مثال، در دوره‌ای که قیمت دلار از حدود 50 هزار تومان به 100 هزار تومان رسید، قیمت خودرو تنها حدود 5 تا 10 درصد افزایش یافت و حتی در برخی خودروهای وارداتی، به دلیل افزایش حجم عرضه، کاهش قیمت نیز مشاهده شد. در واقع می‌توان گفت یک «فنر قیمتی» در بازار خودرو جمع شده بود که اکنون با افزایش نرخ ارز، به‌نوعی در حال باز شدن است. از ابتدای سال جاری، ثبت سفارش خودروهای وارداتی آن‌چنان صورت نگرفته و تخصیص ارز انجام نشده است. از سوی دیگر، تیراژ تولید خودروسازان مونتاژی کاهش یافته و در بخش تولید خودروهای داخلی نیز مشکلاتی مانند تأمین قطعات و سایر مسائل ساختاری، عرضه خودرو را با اختلال مواجه و شرایط را دشوارتر کرده است. به‌طور کلی، وضعیت بازار خودرو به دو عامل اصلی نرخ ارز و میزان عرضه خودرو وابسته است. اگر قیمت دلار به یک ثبات نسبی، در هر سطح قیمتی، برسد، پس از مدتی بازار خودرو وارد رکود می‌شود. اما اگر دوباره احساس جهش در نرخ ارز شکل بگیرد، بازار خودرو نیز واکنش افزایشی نشان می‌دهد. در حال حاضر، پیش‌بینی من این است که پس از این دوره افزایش، بازار وارد یک دوره رکود نسبی شود. البته بازار خودرو نیز آستانه تحمل مشخصی دارد؛ به این معنا که اگر افزایش قیمت‌ها با سرعت و شدت زیاد اتفاق بیفتد، در نقطه‌ای متوقف می‌شود. برای مثال، نمی‌توان انتظار داشت قیمت خودرویی مانند 207 به‌سرعت به 2 میلیارد تومان یا 2 میلیارد و 200 میلیون تومان برسد، بدون آنکه حجم معاملات کاهش پیدا کند. در چنین شرایطی، بازار به‌طور موقت کوچک می‌شود تا ساختارهای اقتصادی و قدرت خرید با قیمت‌های جدید تطبیق پیدا کنند. در صورت تداوم روند صعودی دلار، هجوم به بازار خودرو افزایش می‌یابد تا جایی که بازار به سقف توان خرید برسد. پس از آن، بازار متوقف شده و وارد رکود می‌شود و برای مدتی قیمت‌ها ثابت می‌ماند تا دوباره زمینه برای یک جهش قیمتی جدید فراهم شود. در حال حاضر، معاملات بازار خودرو بیشتر در قالب معاوضه و تعویض در جریان است. برخی خودروهای داخلی، مونتاژی و وارداتی از بازار گرم‌تری برخوردارند و بیشتر مورد توجه متقاضیان، دلالان و سرمایه‌گذاران قرار گرفته‌اند. در مقابل، بخشی از خودروها در وضعیت رکود به سر می‌برند. ترس از افزایش مجدد قیمت‌ها باعث شده بخشی از مصرف‌کنندگان واقعی، به هر شکل ممکن وارد بازار شوند. از سوی دیگر، سیگنال‌های افزایشی قیمت نیز موجب شده برخی سرمایه‌گذاران و دلالان دوباره به بازار خودرو جذب شوند. در ماه‌های آینده و با توجه به تغییر نرخ ارز مبنای واردات خودرو، افزایش نرخ ارز مبنای محاسبه حقوق ورودی گمرکی و همچنین تغییر تعرفه‌ها در سال آینده، بازار خودرو افزایش قیمت بیشتری را به‌مرور تجربه خواهد کرد.