بازار خودرو در ایران در سالهای اخیر با بحرانهای مختلفی روبهرو بوده است. از نوسانات ارزی گرفته تا چالشهای داخلی در بخش تولید و واردات، همگی فشار زیادی را به این صنعت وارد کردهاند. با توجه به تغییرات سریع در بازار جهانی و همچنین شرایط خاص اقتصادی داخلی، به نظر میرسد که این صنعت در آستانه یک تحول بزرگ قرار دارد. «نقش اقتصاد»، برای درک بهتر این تحولات، به گفتگو با سه کارشناس برجسته صنعت خودرو پرداخته تا تحلیلهایی از وضعیت فعلی و چشمانداز آینده این بازار ارائه دهیم.
چالشهای بیسابقه در بازار خودروهای وارداتی
فردین آقابزرگی، کارشناس بازار سرمایه و فعال حوزه خودرو، در این گفتگو به تحلیل وضعیت بازار خودروهای وارداتی در ایران پرداخت. او با اشاره به نوسانات ارزی و تغییرات مکرر در مقررات واردات، تاکید کرد که این تغییرات باعث بهوجود آمدن مشکلات جدی در زنجیره تأمین و فرآیند ترخیص خودروها شده است. به گفته آقابزرگی، یکی از بزرگترین چالشها، نوسانات شدید نرخ ارز است که واردکنندگان را مجبور به تصمیمگیریهای کوتاهمدت و اضطراری کرده و باعث افزایش قیمت خودروهای وارداتی در بازار آزاد شده است. او همچنین به توقف یا تأخیر در خطوط تولید و کاهش همکاری با برندهای خارجی اشاره کرد و افزود که تنها شرکتهای چینی توانستهاند حضور خود را حفظ کنند. در پاسخ به این سؤال که چطور نوسانات ارز و تورم بر بازار تأثیر گذاشته است، آقابزرگی توضیح داد که این شرایط باعث کاهش اطمینان مصرفکنندگان و افزایش تقاضا برای خودروهای داخلی و دست دوم شده است. به نظر او، رفتار مصرفکنندگان تحت تأثیر این نوسانات، منجر به کاهش تقاضا برای خودروهای وارداتی و سوق یافتن به سمت گزینههای کمریسکتر مانند خودروهای داخلی و دست دوم شده است.
پنجره تاریخی تحول در صنعت خودرو ایران
منوچهر منطقی، معاون سابق حملونقل وزارت صمت، به بررسی وضعیت صنعت خودروی کشور و تحولات جهانی در این زمینه پرداخت. او تحولی جهانی در صنعت خودرو را پیشبینی کرده و بر ضرورت همگام شدن صنعت خودروی ایران با این تحولات تاکید کرد. طبق نظر منطقی، این تحولات در دو رکن اساسی قرار دارند: هوشمندسازی خودروها و حرکت به سمت انرژیهای پاک. منطقی با اشاره به ظرفیت علمی و فنی داخلی کشور، از دستاوردهای ایران در تولید خودروهای برقی و تکنولوژیهای نوین در این حوزه خبر داد و گفت: «در صورتی که کشور برنامهریزی دقیقی در این زمینه داشته باشد، میتواند از این تحولات جهانی بهرهبرداری کند.» او همچنین به الگوی موفق چین اشاره کرد و گفت که این کشور توانسته با تمرکز بر خودروهای برقی و سرمایهگذاری گسترده در فناوریهای نوین، زنجیره ارزش کاملی را ایجاد کند. به اعتقاد منطقی، خودروسازان داخلی باید علاوه بر حل مشکلات ساختاری، بر ایجاد یک استراتژی ملی برای ورود به فناوریهای جدید تمرکز کنند.
افق روشن صنعت خودرو با اتکا به توانمندیهای داخلی
منوچهر منطقی در ادامه به اهمیت توانمندیهای داخلی در صنعت خودرو اشاره کرد و تأکید نمود که سرمایه انسانی و پتانسیلهای علمی در ایران برای تحول صنعت خودروی کشور بهویژه در زمینههای نوین همچون خودروهای برقی و هوشمندسازی، بسیار بالاست. به گفته او، تنها با استفاده از این ظرفیتها و در نظر گرفتن یک استراتژی هماهنگ و ملی میتوان آیندهای روشن برای صنعت خودرو رقم زد. به اعتقاد منطقی، توسعه زیستبوم فناورانه و ایجاد همافزایی میان شرکتهای دانشبنیان، خودروسازان و قطعهسازان داخلی میتواند سرعت تحول این صنعت را شتاب بخشد و موقعیت رقابتی ایران را در عرصه جهانی تقویت کند.
پیشبینی رکود در بازار خودرو و چشمانداز شب عید
مسیح فرزانه، کارشناس صنعت خودروسازی و فعال بازار خودرو، با اشاره به شرایط اقتصادی اخیر، پیشبینی کرد که بازار خودرو در هفتههای آینده با رکود و کاهش تحرک روبهرو خواهد بود. او توضیح داد که با توجه به نوسانات اقتصادی و افزایش قیمتها، بسیاری از خریداران تمایل به خرید خودروهای دست دوم پیدا کردهاند و این موضوع باعث کاهش معاملات در بازار خودروهای صفر کیلومتر شده است. فرزانه معتقد است که بازار خودرو به دلیل نوسانات ارزی و افزایش قیمت نهادههای تولید با چالشهای جدی مواجه است. او افزود که تولیدکنندگان داخلی با مشکلاتی مانند قیمتگذاری دستوری و کمبود نقدینگی مواجه هستند که توان برنامهریزی بلندمدت را از آنها گرفته است. به گفته فرزانه، این شرایط باعث شده که بسیاری از خریداران انتظار شکلگیری رونق شب عید را دیگر نداشته باشند و بازار بیشتر به سمت رکود ادامه دهد. فرزانه همچنین افزود که تغییرات قیمتگذاری در صنعت خودرو، اگرچه به دلیل فشارهای مالی تولیدکنندگان ضروری به نظر میرسد، اما از آنجا که توان خرید مصرفکنندگان به شدت کاهش یافته است، این افزایش قیمتها نه تنها به کاهش قدرت خرید منجر شده، بلکه شرایط بازار را پیچیدهتر کرده است.
چشمانداز آینده بازار خودرو ایران
به گزارش «نقش اقتصاد»، در مجموع، کارشناسان صنعت خودرو به مشکلات اساسی و عمیق این بازار اشاره کردند. نوسانات ارزی، محدودیتهای تعرفهای و کاهش همکاری با خودروسازان خارجی از جمله چالشهای عمدهای هستند که واردکنندگان و مصرفکنندگان با آن روبهرو هستند. همچنین، تحولات جهانی مانند حرکت به سمت خودروهای برقی و هوشمندسازی خودروها فرصتهایی برای تحول صنعت خودرو ایران ایجاد کردهاند، مشروط بر اینکه برنامهریزیهای دقیق و استراتژیک برای همگام شدن با این تغییرات جهانی صورت گیرد. از سوی دیگر، وضعیت اقتصادی و نوسانات قیمتها به کاهش تقاضا و رکود در بازار خودرو منجر شده است، که احتمال رونق بازار در ایام شب عید را به شدت کاهش میدهد. کارشناسان همچنین بر لزوم برطرف کردن مشکلات ساختاری و ایجاد یک زیستبوم همافزا برای تحول صنعت خودرو تأکید کردند. در این شرایط، دستیابی به یک استراتژی ملی شفاف و استفاده بهینه از ظرفیتهای داخلی میتواند مسیر تحول را هموار کند.