مِهردخت میرزایی: در دهههای اخیر، صنعت طلا و جواهر با چالشهای متعددی روبرو بوده است و رشد فناوری و راه اندازی پلتفرمهای آنلاین فروش طلا و جواهر به ویژه در شرایطی که بازارهای سنتی در حال تغییر هستند تأثیرات عمیقی بر این صنعت گذاشته است و نگرانیهای جدی برای آنها به همراه دارد.
این پلتفرمها از یک سو، فرصتهای جدیدی را در زمینه دسترسی به مشتریان و افزایش فروش به وجود میآورند و از سوی دیگر، تهدیدات جدی برای کیفیت و اصالت محصولات و همچنین، پرتفوی تولیدکنندگان به همراه دارند.
با توجه به این که فروش طلای آب شده معمولاً به صورت غیر حضوری انجام میشود مشکلاتی مانند نبود نظارت و اصالت و کیفیت پایین را نیز، به همراه دارد.
تحولی که در بازار طلا به دلیل ظهور این پلتفرمها ایجاد شده به کاهش تولید و آسیب به اشتغال در این صنعت منجر شده است و آمارها نشان میدهند که تولید مصنوعات طلا در سال جاری به دلیل این تغییرات، کاهش چشمگیری یافته است و این موضوع در بحرانهای اقتصادی و سیاسی مانند جنگها، خود را بیشتر نشان میدهد و عملکرد این پلتفرمها در زمانهایی که بازارها به حالت طبیعی خود باز میگردند نیز، به شدت مغایر با اصول و قواعد حاکم بر فروش طلاست. در نتیجه، اگرچه نوسانات قیمت جهانی طلا باعث کاهش قدرت خرید مصرفکننده داخلی شده است اما رشد سریع و بیضابطهٔ پلتفرمهای آنلاین نیز، چرخهٔ بازگشت طلای خام به تولید را مختل کردهاند.
یکی از مهمترین موضوعات مطرح شده در خصوص فعالیت پلتفرمهای آنلاین فروش طلا، نبود نظارت مؤثر و هماهنگ میان نهادهای صنفی و نظارتی است و اگرچه کنترل بخشی از این پلتفرمها در اختیار نهادهایی مثل اتحادیه کسب و کارهای مجازی است اما ماهیت کالای مورد معامله که طلاست نیازمند نظارت تخصصی از سوی اتحادیه طلا و جواهر است.
از آن جایی که گفته میشود پلتفرمهای آنلاین فروش طلا در ساعتهای تعطیلی بازار رسمی نیز خرید و فروش میکنند این موضوع بیانگر این است که نه تنها در مرجع قیمت رسمی، اختلال به وجود میآورد. یعنی زمانی که بازار سنتی تعطیل است، نرخگذاری واقعی طلا باید متوقف شود. اما پلتفرمها با قیمتگذاری شبانه عملاً نقش بازار موازی را پیدا کردهاند بلکه زمینه سوداگری و نوسانسازی را هم به وجود میآورد که در این رابطه میتوان به شرایط التهاب قیمت در بحرانهای سیاسی اشاره کرد که ممکن است این پلتفرمها با اعلام تفاوت قیمت بالا و پایین تلاش کنند تا از اختلاف نرخ، سود ببرند.
«نادر بذرافشان» رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران درگفتگو با «نقش اقتصاد»، درمورد فعالیت پلتفرمهای آنلاین فروش طلا و تأثیر آن بر صنعت طلای کشور میگوید: «ما و همکارانمان در سراسر کشور درمورد شروع فعالیت پلتفرمهای آنلاین فروش طلا اعتراض داریم و از سال گذشته هشدار داده بودیم که این فعالیتها برای صنعت طلا و جواهر کشور تهدیدات جدی به همراه دارد. اما متأسفانه، به این مسئله کمتوجهی میشود؛ چرا که این پلتفرمها با تبلیغات گسترده و هزینههای بالایی به فروش طلای آبشده میپردازند که خود، به نوعی به صنعت طلای کشور آسیب میزند و در این میان، فروش طلا به این شیوه غیرمعمول است و استانداردهای جهانی را زیر پا میگذارد.»
بذرافشان ادامه میدهد: «تا ابتدای سال جاری، ما با کاهش 25 درصدی تولید مواجه بودهایم که اکنون این عدد به 40 درصد رسیده و این تغییرات، به ویژه در شرایط بحران اقتصادی رکود عمیقی را در صنعت طلا و جواهر ایجاد کرده است؛ به طوری که علاوه بر نوسانات قیمت طلا در بازارهای جهانی، فروش گسترده این پلتفرمها نیز، مزید بر علت شده است.»
رئیس اتحادیه طلا و جواهرات استان تهران با اشاره به مشکلات در نظارت و کنترل این پلتفرمها میافزاید: «این پلتفرمها در زمانهایی که بازارهای سنتی تعطیل هستند به صورت 24 ساعت به خرید و فروش طلا میپردازند که این موضوع باعث نارضایتی مشتریان میشود؛ به طوریکه مردم درمورد خریدهای خود نگرانیهایی دارند و در این میان، باید به این موضوع هم توجه کرد که در مواقع بحرانی مانند جنگ، این پلتفرمها نتوانستهاند به درستی به مشتریان خود خدمات ارائه دهند.»
او با بیان این که ما همیشه با مراجعههای بسیاری از سوی مردم درمورد چنین مشکلاتی روبرو هستیم، تصریح میکند: «نظارت کافی برای فعالیت این پلتفرمها وجود ندارد و ما به شدت به نظارت و کنترل بیشتری از سوی اتحادیه و نهادهای حاکمیتی نیاز داریم. به همین دلیل باید این اطمینان به وجود آید که خرید و فروش طلا با رعایت استانداردهای مشخص و با تأکید بر عیار و اصالت محصولات انجام شود و مردم باید از حقوق خود آگاه شوند و ما برای تقویت صنعت طلا و جواهر نیاز به همکاری و حمایت بیشتری داریم.»
بذرافشان در پایان خاطرنشان میکند: «به عنوان نماینده صنف طلا و جواهرات به مردم میگویم که نباید تن به خرید طلای آبشده دهند. زیرا این نوع خریدها تمامی مشخصهها و ویژگیهای طلای زینتی را ندارند و خرید و فروش طلا باید تحت نظارت کافی انجام شود و اصالت و عیار طلاها مورد بررسی قرار بگیرند و امیدوار هستیم که مسئولان به این مسئله توجه بیشتری داشته باشند و به دنبال راهکارهایی برای حمایت از تولیدکنندگان و مصرفکنندگان باشند.»