مرتضی عزتی-اقتصاددان: توافق اخیر ایران و آمریکا در بطن خود فرصتهایی دارد که به مراتب از برجام هم بزرگتر است و میتواند، در صورت عملی شدن، یک نقطه عطف برای اقتصاد ما باشد و سرانجام خوبی در پی داشته باشد. برجام فرصتی خوب بود که متاسفانه از دست رفت و نافرجام ماند.
موضوع سرمایهگذاری ۳۰۰ میلیارد دلاری برای بازسازی ایران که در تفاهم آمده یکی از مهمترین موضوع اقتصادی تفاهمی است که امضا شد. چنانچه این سرمایهگذاری تحت عنوان «بازسازی» انجام شود و ۳۰۰ میلیارد دلار وارد کشور شود، یک اتفاق بزرگ در کشورمان افتاده است. مهم این است که این سرمایهگذاری در مدت زمانی ظرف یک سال و با سرعت انجام شود، تا اثرات آن ملموستر باشد.
سرمایهگذاری این سطح، به سرعت تولید را متحول میکند و با توجه به ظرفیتهای خالی اقتصاد ما، به سرعت رشد اقتصادی قابل توجهی به دست خواهد آمد. به این ترتیب بخشی از فشاری که در سالهای گذشته بر شانههای تولید، صادرات و اشتغال کشور وارد شده، جبران میشود و بخشی از عقب ماندگیهای صنعتی ما به سرعت جبران خواهد شد. این به نظر من مهمترین دستاورد توافق احتمالی خواهد بود.از دیگر دستاوردهای توافق اخیر همین که از نظر امنیتی کشور تثبیت شود، امکان ترسیم آینده بهتر فراهم میشود و اگر هیچ پولی وارد کشور نشود، صرف تثبیت سیاسی، به بهبود شاخصها منجر میشود. ضمن این که با تقویت موقعیت منطقهای و بینالمللی ایران، جایگاه نظامی، امنیتی، سیاسی و نهایتا اقتصادی کشورمان هم ارتقا خواهد یافت و با بهبود تعاملات اقتصادی با دیگر کشورها، رونق به کشور برمیگردد.احتمال آزاد شدن فوری ۱۲ میلیارد دلار از پولهای بلوکه شده و بازگشت مابقی آن پس از توافق نهایی هم امکان خوبی به سیاستگذاران کشور میدهد که بتوانند اوضاع را سامان دهد. به طور خاص اگر این منابع صرف سرمایهگذاری مولد در کشور شوند، مواهب بازگشت پولهای بلوکه شده بیشتر هم خواهد بود و آینده اقتصادی ما به سرعت متحول میشود.همچنین رفع تحریمهای نفتی به وضوح میتواند منابع دولتی را دگرگون کند و دولت را از تنگنای فعلی نجات دهد. خوشبختانه رفع تحریمهای نفتی به سرعت رقم خورد و در همین روزها هم گفته شده چند میلیون نفت از منطقه خارج شده و به سمت مقاصد خود رفتهاند. ایران اگر بتواند به طور عادی نفت خود را بفروشد و منابع آن را به کشور باز گرداند، به یک موفقیت اقتصادی مهم دست یافته است.تحریمها مانعی بزرگ بر سر همکاری و مراوده تجاری ایران با دیگر کشورها بود. تحریمها موجب شدند تا بخش بزرگی از تجارت خارجی ایران به چند کشور خاص خلاصه شود. حالا رفع این مانع میتواند زمینه را برای حضور در بازارهای بیشتر و مراوده با شرکای بیشتر فراهم کند.افزایش روابط اقتصادی و سیاسی با دیگر کشورها به معنای بازشدن پنجرههای فرصت بیشتر رو به کشور است. در سه ماهه گذشته روابط اقتصادی خوبی با پاکستان برقرار شده که در شرایط پساتحریم میتوانیم از آن نهایت بهره را ببریم. از سوی دیگر اگر مسیر مذاکرات به سمتی برود که بتوانیم با آمریکا یا اروپا هم مراوداتی بهویژه در حوزههای مرتبط با فناوری داشته باشیم، به سود کشور است. اگر بتوانیم هواپیما بخریم در صنعت هوایی جلو خواهیم افتاد و اگر بتوانیم روابطی بگیریم که خطوط تولید را به روز کنیم، کیفیت تولیدمان به حد مطلوبی بالا میرود.کلید حل مشکلات کشور تولید است و اگر تولید رونق بگیرد، تورم هم کنترل میشود و به ارقام نرمال میرسد. ما باید بتوانیم قبل از هر چیز کشور را به ثبات برسانیم و برای تولید سرمایهگذاری جلب کنیم تا به تدریج چرخ تولید بچرخد. تولید دوای دردهای ماست و سیاستگذاران ما باید بتوانند تولید را به هر شکل تقویت کنند. با تقویت تولید چالشهای مختلف اقتصاد از جمله تورم و اشتغال هم بهبود خواهند یافت. در ۱۵ سال گذشته مسئولان کشور به جای تقویت تولید، مساله تولید را رها کردند و هم و غم خویش را بر کاهش تمرکز گذاشتند. البته در این بخش هم سیاستهای درستی در پیش نگرفتند و در نهایت تولید تضعیف شد و تورم به ارقام کم سابقهای رسید. بنابراین توصیه میکنم این بار تمرکز کشور بر تولید، آنهم تولید فیزیکی و به طور خاص تولید کالاهای صنعتی باشد.