وحید حاتمی-روزنامه نگار: صنعت خودروسازی آلمان با یکی از سختترین بحرانهای چند دهه اخیر روبهرو شده است؛ بحرانی که فولکسواگن، بیامو و مرسدسبنز را به سمت اجرای برنامههای گسترده تعدیل نیرو، کاهش تولید و صرفهجویی در هزینهها سوق داده است. همزمان، رشد پرشتاب خودروسازان چینی در بازار اروپا، زنگ خطر را برای بزرگترین صنعت آلمان به صدا درآورده است.
صنعت خودرو همواره موتور محرک اقتصاد آلمان و یکی از مهمترین پایههای اشتغال، صادرات و رشد اقتصادی این کشور بوده است. اما اکنون این صنعت با چالشی کمسابقه مواجه شده؛ از یک سو کاهش تقاضا در بازار چین و فشار تعرفههای آمریکا، و از سوی دیگر هجوم برندهای چینی به بازار اروپا، معادلات رقابت را بهطور اساسی تغییر داده است. نتیجه این تحولات، آغاز موجی از بازسازیهای گسترده، تعطیلی کارخانهها و تعدیل نیروی انسانی در بزرگترین خودروسازان آلمان است؛ روندی که تحلیلگران از آن بهعنوان نقطه عطفی در آینده صنعت خودروی اروپا یاد میکنند.
به گزارش فایننشالتایمز، خودروسازان آلمانی در حال اجرای گستردهترین برنامههای بازسازی ساختاری در تاریخ خود هستند تا از شدت زیانهای ناشی از هجوم رقبای چینی بکاهند؛ رقبایی که به گفته تحلیلگران، میتوانند ستون فقرات بزرگترین اقتصاد اروپا را بهطور دائمی کوچکتر کنند.
فولکسواگن در حال آمادهسازی مرحله جدیدی از برنامه کاهش هزینههای خود است؛ برنامهای که طی سالهای آینده میتواند به حذف تا 100 هزار شغل و توقف تولید در چهار کارخانه این شرکت در آلمان منجر شود.
بیامو نیز اخیراً به سرمایهگذاران هشدار داده است که قصد دارد تا یک میلیارد یورو صرف هزینههای بازسازی کند. به گفته تحلیلگران، این برنامه میتواند به حذف حداکثر 10 هزار شغل و کاهش 15 درصدی تولید خودرو در اروپا بینجامد. مرسدسبنز نیز در چارچوب تشدید برنامههای کاهش هزینه، به کارکنان خود در آلمان اعلام کرده است که پاداش تابستانی امسال پرداخت نخواهد شد. همچنین تاکنون حدود 5 هزار و 500 نفر از کارکنان این شرکت در قالب برنامه فعلی بازسازی، با استفاده از طرح بازنشستگی یا خروج داوطلبانه از خدمت، شرکت را ترک کردهاند.شرکت بیامو، سازنده خودروهای مینی، پیشبینی سود خود را کاهش داده است.
همه خودروسازان اروپایی، از استلانتیس و رنو گرفته تا فورد، طی سالهای اخیر در حال سادهسازی و بهینهسازی فعالیتهای خود بودهاند، اما همزمان با کاهش شدید رشد بازار خودرو در چین، نفوذ بیوایدی (BYD) و دیگر برندهای چینی در بازار اروپا طی سال جاری با شتاب چشمگیری افزایش یافته است. این روند، خودروسازان آلمانی را ناگزیر به کاهش ظرفیت، تعدیل نیرو و کوچکسازی کرده است؛ آن هم در شرایطی که اتحادیههای کارگری قدرتمند این کشور بهشدت با چنین اقداماتی مخالفت میکنند.
«هارالد هندریکسه»، تحلیلگر مؤسسه سیتی (Citi)، در این باره گفت: «تنها کاری که میتوان انجام داد، کاهش هزینههاست و مهمترین محل کاهش هزینه نیز حذف ظرفیت مازاد تولید است. در میان تمام ظرفیتهای تولیدی این شرکتها در جهان، هزینه تولید در آلمان با اختلاف، بالاتر از هر جای دیگری است.»بر اساس آمار ماه مه، با وجود آنکه فروش خودروهای جدید در اروپا نسبت به مدت مشابه سال گذشته 4 درصد افزایش یافته است، اما فولکسواگن، مرسدسبنز، استلانتیس و رنو همگی بخشی از سهم بازار خود را از دست دادهاند. در مقابل، بر اساس دادههای انجمن خودروسازان اروپا (ACEA)، مجموع سهم بازار بیوایدی، چری و سایر خودروسازان چینی برای نخستین بار از 10 درصد فراتر رفته است. «توماس بسون»، رئیس بخش تحقیقات صنعت خودرو در مؤسسه Kepler Cheuvreux، نیز گفت: «امروز همه خودروسازان اروپایی در حال از دست دادن سهم بازار هستند. شرایط برای صنعت خودروی اروپا بسیار دشوار شده است، زیرا خودروسازان چینی با سرعتی بسیار بیشتر از پیشبینیها در بازار اروپا در حال پیشروی هستند؛ در حالی که خودروسازان اروپایی همچنان با کاهش فروش در بازار چین روبهرو هستند و همزمان در بازار آمریکا نیز، بهویژه به دلیل تعرفههای تجاری، با شرایط بسیار نامساعدی مواجهاند.» فولکسواگن همچنین تولید خودرو را در چهار کارخانه خود در آلمان متوقف خواهد کرد. این خودروساز مستقر در مونیخ پیشتر اعلام کرده بود که انتظار دارد در سال جاری تعداد کارکنان خود در سراسر جهان را تا 5 درصد کاهش دهد؛ رقمی که میتواند به تعدیل حدود 7 هزار و 700 نفر منجر شود. با این حال، «پاتریک هومل» برآورد میکند که با در نظر گرفتن آخرین ذخایر مالی پیشبینیشده برای برنامههای بازسازی، تعداد تعدیل نیروها ممکن است به نزدیک 10 هزار نفر افزایش یابد. بیامو از اظهار نظر درباره ابعاد دقیق برنامههای کاهش هزینه خود خودداری کرد. با این حال، میلان ندلکوویچ، مدیرعامل جدید این شرکت، بر ضرورت «افزایش قابلتوجه شدت و سرعت» اقدامات صرفهجویی و کاهش هزینهها تأکید کرده است. مرسدسبنز نیز که از کاهش شدید فروش در بازار چین آسیب دیده، به کارکنان خود هشدار داده است که هزینه بالای تولید در آلمان، توان رقابتی این شرکت از نظر هزینه را تضعیف کرده است.
این شرکت همچنین برآورد کرده است که اگر کارکنان به جای هفته کاری 35 ساعته که از سال 1995 بهطور گسترده اجرا میشود، دوباره 40 ساعت در هفته کار کنند، میزان تولید آن بلافاصله 15 درصد افزایش خواهد یافت.
مرسدسبنز در بیانیه خود تأکید کرده است: «برای آنکه بتوانیم از نظر قیمت همچنان رقابتی باقی بمانیم، باید با فوریت بیشتری به کاهش هزینهها ادامه دهیم. با وجود همه تلاشهایی که انجام دادهایم، شرایط امروز در آلمان بحرانی است.»