استراتژی گذر از نوسانات بورس

علی رئوفی– بازار سرمایه ذاتاً بازاری پرنوسان است و همین نوسانات، آن را به بستری مناسب برای سرمایه‌گذاری حرفه‌ای و کسب بازدهی در بلندمدت تبدیل می‌کند؛ بنابراین سهامداران و فعالان بازار باید بدانند که بدون دانش، آگاهی، تخصص و نگاه بلندمدت، ورود به این بازار می‌تواند چالش‌برانگیز و زیان‌بار باشد. در روزهایی که شاخص کل بورس افت قابل توجهی را تجربه کرده و بسیاری از سهامداران نگران آینده این بازار هستند، ارزیابی‌های صحیح و اصولی اهمیت دوچندانی پیدا می‌کند.

بازار سرمایه به‌نوعی آینه تمام‌نمای اقتصاد و وضعیت سیاسی، اقتصادی و اجتماعی کشور است و بازتابی از این شرایط را به ما نشان می‌دهد. در حال حاضر نیز به دلیل ریسک‌های مختلف سیاسی، اقتصادی و ژئوپلیتیکی، بازار سرمایه وضعیت چندان مناسبی ندارد و چشم‌انتظار تحولات سیاسی و اقتصادی است تا بتواند مسیر حرکت خود را مشخص کند. در چنین شرایطی، وقتی اقتصاد ما همچنان درگیر نرخ‌های تورم متغیر و بعضاً بالا است، بازار سرمایه نمی‌تواند رشد قابل‌توجهی را تجربه کند. این بلاتکلیفی را در سایر بازارها مانند بازار طلا، مسکن و حتی در سبدهای سرمایه‌گذاری افراد هم می‌بینیم. سرمایه‌ها در حالت انتظار پارک شده‌اند. سازنده‌ها در بخش مسکن نمی‌سازند، طلا در حالت نگهداری است و سهامداران چشم‌انتظارند.

سرمایه‌گذاران می‌توانند با استفاده از تنوع ابزارهای بازار، سبدی طراحی کنند که در هر شرایطی بهره‌مند شوند. به طور مثال، امروز صندوق‌های طلا داریم که به جای خرید فیزیکی طلا، می‌توان در آنها سرمایه‌گذاری کرد. همچنین صندوق‌های املاک و مستغلات وجود دارند که به جای خرید مستقیم مسکن، می‌توان با نقدشوندگی بالاتر در آنها سرمایه‌گذاری کرد. صندوق‌های بخشی هم وجود دارند؛ به طور مثال اگر فکر می‌کنیم گروه بانکی یا پالایشی خوب است، می‌توانیم صندوق‌های تخصصی آن بخش را خریداری کنیم. صندوق‌ها توسط متخصصان مدیریت می‌شوند؛ آن‌ها سهام شرکت‌ها را به نسبت بهینه انتخاب کرده و در صندوق نگهداری می‌کنند؛ بنابراین افراد می‌توانند بدون ورود مستقیم به بازار از بازدهی بازار بهره‌مند شوند. صندوق‌های درآمد ثابت هم وجود دارند که امروز نرخ سود آنها به حدود 36 درصد سالانه رسیده است. در شرایطی که بازارهای طلا، مسکن و دیگر بازارها در رکود هستند، این صندوق‌ها می‌توانند سود مناسبی را نصیب سرمایه‌گذاران کنند.

بازار سرمایه یک بازار کاملاً تخصصی است؛ همان‌طور که مردم در موضوعات پزشکی به متخصص مراجعه می‌کنند، در بورس هم باید ابتدا دانش کافی به دست آورند و سپس اقدام کنند. متأسفانه بسیاری از افراد بدون دانش کافی وارد بازار می‌شوند و زیان‌های قابل‌توجهی را تجربه می‌کنند. این زیان‌ها نه‌تنها به خود فرد آسیب می‌زند، بلکه به دلیل رفتارهای توده‌ای، کل بازار را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.

توصیه اول به سرمایه‌گذاران این است که دانش کافی در حوزه‌های مختلف مانند ارزش‌گذاری دارایی‌ها (تحلیل بنیادی)، تحلیل تکنیکال و تابلوخوانی کسب کنند. بهترین روش، استفاده ترکیبی از این ابزارهاست. یعنی باید ارزش ذاتی دارایی‌ها را شناخت و نقاط ورود و خروج را هم تحلیل کرد؛ اما اگر افراد دانش یا زمان کافی برای این کار ندارند، بهتر است به سراغ سرمایه‌گذاری غیرمستقیم بروند و از طریق صندوق‌های سرمایه‌گذاری وارد بازار شوند. باید مراقب رفتارهای هیجانی بود؛ یعنی ترس و طمعی که موجب می‌شود سرمایه‌گذاران در اوج قیمت خرید کنند و در کف قیمت بفروشند. این رفتارها، همان چالش‌های رفتاری است که باید آموزش دید و از آنها پرهیز کرد. همچنین افراد تازه‌کار باید با سرمایه‌های کم وارد شوند و هیچ‌گاه با سرمایه‌های استقراضی یا فروش دارایی‌های ضروری مانند خانه و ماشین به بازار سرمایه وارد نشوند. سرمایه‌گذاری در بورس باید با پول مازاد انجام شود؛ یعنی سرمایه‌ای که فرد نگران از دست دادن آن نباشد.

بازار سرمایه می‌تواند موتور رونق و شکوفایی اقتصاد کشور باشد. مسئولان باید به این بازار توجه ویژه‌ای داشته باشند، چراکه شرکت‌ها می‌توانند از طریق بازار سرمایه تأمین مالی کنند. اگر اعتماد عمومی به بازار سرمایه جلب شود، می‌تواند زمینه‌ساز رشد و تولید بیشتر باشد؛ بویژه که در سال‌های اخیر، شعارهای اقتصادی به کرات مطرح شده است. امیدوارم امسال، با توجهی که به این بازار می‌شود، شاهد رونق بیشتر آن باشیم.

کارشناس بازار سرمایه