بررسی ها از سطح بازار نشان می دهد که برنج هندی و پاکستانی در فروشگاه ها برای توزیع وجود ندارد و در مغازه ها با نرخ های بسیار بالایی عرضه می شود که مغازه داران و فعالان بخش کمبود عرضه را علت اصلی این التهابات مطرح می کنند.
بنابر آمار سالانه ۳.۵ میلیون تن برنج نیاز بازار است که ۲ میلیون تن از محل تولید داخل و ۱.۵ میلیون تن از طریق واردات تامین می شود که از این آمار واردات برنج ۶۰ تا ۶۵ درصد سهم برنج هندی و ۳۵ تا ۴۰ درصد هم سهم برنج پاکستانی است.
حجم واردات طی ۳ سال گذشته نشان می دهد که در ۹ ماهه سالهای ۱۴۰۲، ۱۴۰۳ و ۹ ماهه ۱۴۰۴ میزان واردات حدود ۳.۳ میلیون تن بود، در حالیکه باید ۴.۱ میلیون تن وارد میشد تا تمام نیاز بازار را پوشش میداد که این موضوع سبب شکاف قیمتی در بازار برنج شد.
مجیدرضا خاکی دبیر انجمن واردکنندگان برنج علل عدم عرضه برنج خارجی در فروشگاه ها گفت: تا شهریورماه بازار برنج آرام بود، اما بعد از الزام تحویل برنج به دولت، بازار دچار نوسان شد و اکنون وزارت جهاد و بازرگانی دولتی باید توضیح دهد که به چه علت برنج خارجی در بازار نیست.
به گفته وی، بعد از حذف ارز ترجیحی و الزام تحویل برنج به بازرگانی دولتی، واردات برنج و عرضه به بازار زمان بر است، البته این امر مستلزم تامین ارز است. بنابراین تا زمان واردات برنج های جدید باید بازرگانی دولتی پای کار بیاید چراکه واردات برنج از مرزها جوابگوی نیاز را نمی دهد.
خاکی ادامه داد: آذرماه ثبت سفارش ۱۸۰ هزارتن برنج انجام شد و طبیعی است که واردات یک تا ۲ ماه طول می کشد تا وارد شود، البته تمامی این عوامل منوط به تامین ارز است.
دبیر انجمن واردکنندگان برنج تاکید کرد: شرکت بازرگانی دولتی تنها نهادی است که در شرایط کنونی می تواند کمک کند تا بازار آرام شود چراکه اولین محموله های واردکنندگان به شرط تامین ارز از نیمه دی ماه قابل توزیع است.
خاکی با اشاره به تاثیر خشکسالی بر کاهش تولید برنج بیان کرد: امسال تولید داخل کمتر از ۲ میلیون تن است که باید برای تامین بازار ۱.۷ میلیون تن وارد شود. بنابراین، نیاز است تا پایان سال ۶۰۰ هزار تن برنج خارجی وارد بازار کشور شود.
توزیع گسترده برنج هندی در حال انجام است
رضا کنگری رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی گفت: طی یک هفته عرضه برنج هندی بصورت گسترده در شبکه توزیع در حال انجام است که این امر منجر به روند کاهشی قیمت شده است، هرچند در خصوص برنج پاکستانی کماکان مشکلات توزیع ادامه دارد.
به گفته وی، با عرضه برنج پاکستانی در شبکه توزیع ، قیمت برنج ایرانی و پاکستانی کاهشی می شود چراکه شباهت نزدیک برنج پاکستانی و ایرانی در برخی مواقع منجر به اختلاط این ۲ با یکدیگر می شود.
کنگری با بیان اینکه در حوزه برنج هندی چالشی نداریم، افزود: در حال حاضر سهمیه قابل توجهی در خصوص برنج هندی در اختیار ما گذاشته شده است و به میزان نیاز در اختیار واحدهای صنفی قرار می دهیم. از این رو پیش بینی می شود که طی یک هفته آینده برنج هندی به نرخ منطقی خود برسد، کمااینکه در طول یک هفته گذشته از ۱۸۰ هزار به ۱۵۷ هزارتومان کاهش یافته است.
رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی با بیان اینکه با عرضه برنج پاکستانی جلوی التهابات بازار گرفته خواهد شد، گفت: برنج پاکستانی قبل از حذف ارز ترجیحی ۲۱۰ تا ۲۳۰ هزارتومان بود که اکنون نرخ آن تغییری نداشته است و با فروش از طریق شبکه توزیع، قیمت ها روند کاهشی به خود می گیرد.
واردات یک میلیون تن برنج از ابتدای امسال
مسیح کشاورز دبیر انجمن تولیدکنندگان و تامین کنندگان برنج گفت: از ابتدای امسال حدود یک میلیون تن برنج به ارزش حداقل یک میلیارد دلار توسط بخش خصوصی وارد کشور شده اما دولت بدهکار است و هیچ ارزی دریافت نشده است و اگر این بدهی تسویه نشود، طرف های خارجی دیگر کالایی تحویل نخواهند داد.
وی با بیان اینکه تا پایان سال حداقل باید ۵۰۰ هزار تن برنج دیگر وارد کشور شود، افزود: اکنون حدود ۱۰۰ هزار تن برنج به ارزش ۱۵۰ میلیون دلار در بنادر موجود است که هیچ مشکلی از نظر فساد در اثر بارندگی ندارد، اگر چنین اتفاقی افتاده بود، به طور قطع اعضای انجمن اعلام خسارت میکردند و موضوع از طریق بیمه و طرفین خارجی پیگیری می شد.
کشاورز با اشاره حذف ارز ترجیحی برنج و انتقال آن به تالار دوم مرکز مبادله، به این نکته اشاره کرد که در این تالار ابتدا می بایست صادرکنندگان یا دارندگان ارز، ارز خود را بفروشند در حالی که اغلب دارندگان ارز تمایلی به فروش ندارند و تا جایی که می توانند، عرضه نمی کنند.
بررسی ها نشان می دهد تا شهریور ماه بازار برنج هندی آرام بود و نوسانی در بازار وجود نداشت که بعد از الزام تحویل برنج به بازرگانی دولتی، بازار دچار نوسان شد که با آزادسازی نرخ ارز از ابتدای آذدماه انتظار می رود که با پرداخت معوقات ارزی و واردات برنج بازار به تعادل برسد.
