نسرین اوجاقی: دولت در نظر دارد طرح اعتبار فراگیر ایرانیان را برای دهکهای اول تا پنجم درآمدی به اجرا بگذارد؛ بر اساس این طرح، مبلغ ۳۰ میلیون تومان اعتبار با نرخ سود ۵ درصد و بازپرداخت ۶ ماهه برای خرید کالا در اختیار مشمولان قرار میگیرد. هرچند هدف از این طرح حمایت از دهکهای پایین و تسهیل دسترسی به کالا عنوان شده اما با توجه به افزایش قابل توجه قیمت لوازم خانگی و کاهش قدرت خرید خانوارها، به نظر میرسد اعتبار ۳۰ میلیون تومانی در شرایط فعلی نتواند نقش مؤثری در تأمین کالاها ایفا کند. اکنون سطح رکود در بازار لوازم خانگی بهگونهای است که مبالغ پایین وام و تسهیلات نمیتواند اثر محسوسی بر تقاضای خرید خانوارها داشته باشد. در شرایط فعلی، تسهیلات خرد نهایتاً امکان خرید یک قلم کالا را برای مصرفکننده فراهم میکند، در حالی که الگوی خرید خانوارهای ایرانی معمولاً بهصورت تعویض همزمان چند قلم کالای اساسی است و این موضوع موجب میشود چنین وامهایی همچون وام ۳۰ میلیون تومانی خرید لوازم خانگی کارایی لازم را نداشته باشند.
از سوی دیگر شاهد افزایش عرضه کالاهای بیکیفیت و فاقد ضمانت معتبر در بازار هستیم که بخشی از مصرفکنندگان بهدلیل محدودیت منابع مالی، ترجیح میدهند به سمت کالاهای ارزانتر و بدون خدمات پس از فروش حرکت کنند؛ موضوعی که میتواند به تضعیف جایگاه تولیدکنندگان رسمی و دارای ضمانتنامه منجر شود. در ماههای گذشته برخی کالاها افزایش قیمت زیادی داشتهاند؛ بهگونهای که در مواردی افزایش قیمت مواد اولیه خارجی تا ۱۰۰ درصد و مواد اولیه داخلی بین ۴۵ تا ۵۵ درصد بوده است. هرچند ارائه یک عدد مشخص برای کل بازار ممکن نیست، اما افزایش هزینه مواد اولیه وارداتی و همچنین مواد اولیه داخلی فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان وارد کرده است.
بنابراین حاشیه سود کاهش یافته است و با افزایش هزینهها، تولیدکنندگان بهدلیل رکود حاکم بر بازار قادر نیستند تمام افزایش قیمت مواد اولیه را به قیمت نهایی محصولات منتقل کنند و ناچارند بخشی از این هزینه را متحمل شوند؛ موضوعی که حاشیه سود تولید را به شدت کاهش داده است. در چنین شرایطی، تسهیلات با مبالغ محدود نمیتواند پاسخگوی خرید کالاهای بادوام بزرگ مانند یخچال، ماشین لباسشویی، ظرفشویی باشد و برای خروج بازار از رکود، طراحی ابزارهای مؤثرتر و متناسب با سطح واقعی قیمتها ضروری است.
