چالش‌های بورس پس از حذف ۴ صفر

عظیم ثابت – کارشناس بازار سرمایه: لایحه مجلس شورای اسلامی هفته جاری لایحه حذف ۴ صفر از پول ملی را تصویب کرد. اقدامی که گفته می‌شود بیش از آنکه آثار اقتصادی قابل ملاحظه‌ای داشته باشد، بازخوردهای روانی خواهد داشت. با این حال، اما به نظر می‌رسد، با حذف چهار صفر از پول ملی، تغییرات و دگرگونی‌هایی در صورت‌های مالی شرکت‌ها ایجاد شود و از این جنبه چنین مصوبه‌ای برای بازار سرمایه بااهمیت خواهد بود. اما تأثیر عینی و عملی حذف صفرها بر بازار سرمایه چه خواهد بود و آیا ممکن است پیامدهایی نیز برای بورس داشته باشد؟
این اقدام عمدتاً برای مدیریت فضای روانی تورمی طراحی شده است. در واقع هدف از حذف صفرها ارتقای جایگاه پول ملی و ساده‌سازی مبادلات مالی است، اما این اقدام به‌تنهایی مشکلات ساختاری اقتصاد را برطرف نمی‌کند. با حذف چهار صفر، واحد پول از ریال به تومان تغییر می‌یابد و ارزش اسمی آن ساده‌سازی می‌شود. کنترل تورم از طریق مدیریت کسری بودجه، حذف قیمت‌گذاری دستوری، و تقویت تولید داخلی ضروری است. حذف صفرها در برخی کشورها نتایج مثبتی داشته، اما بدون سیاست‌های مکمل، مانند مدیریت بودجه و حمایت از تولید، تأثیر آن محدود خواهد بود. تقویت تولید و کاهش کسری بودجه به مراتب بیش از حذف صفرها به تقویت ارزش پول ملی کمک می‌کند.
با حذف چهار صفر از پول ملی صورت‌های مالی شرکت‌های بورسی و فرابورسی نیازمند بازنگری هستند تا از سردرگمی در گزارشگری مالی جلوگیری شود. این اقدام برای معامله‌گران، مدیران مالی و حسابداران چالش‌برانگیز خواهد بود، به‌ویژه در تطبیق ارقام مالی با واحد پول جدید.
بازار سرمایه باید با تشکیل کارگروه‌هایی، به‌تدریج این تغییر را اعمال کند تا معامله‌گران و سرمایه‌گذاران با ارقام جدید هماهنگ شوند و از سردرگمی جلوگیری شود. برای مثال، تعداد زیادی از سهام شرکت‌های بورسی و فرابورسی تحت تأثیر این تغییر قرار می‌گیرند و نیازمند بازنگری در ادبیات مالی و گزارشگری هستند. این طرح حجم اسکناس‌های در گردش را کاهش می‌دهد و در هزینه‌های چاپ پول صرفه‌جویی می‌کند. بدون مدیریت صحیح و برنامه‌ریزی دقیق، این مزایا تأثیر محدودی خواهند داشت و ممکن است به ابهامات مالی در بازار منجر شود. برای تحقق مزایای این طرح، هماهنگی بین نهادهای مالی و بازار سرمایه ضروری است.
این طرح ممکن است در ابتدا در بازار سرمایه ابهام ایجاد کند، هرچند مردم در گفتار روزمره با ارقام ساده‌تر مانند ۱۵۰ تومان به جای ۱۵۰ هزار تومان مأنوس هستند. تفاوت بین گفتار روزمره و ثبت مالی می‌تواند در کوتاه‌مدت سردرگمی ایجاد کند، به‌ویژه در صورت‌های مالی شرکت‌ها.
بازار سرمایه و ناشران باید با برنامه‌های آموزشی، معامله‌گران و سرمایه‌گذاران را با ارقام جدید آشنا کنند تا از ابهامات روانی و مالی کاسته شود. افزایش یک ریالی در قیمت سهام پس از حذف صفرها معادل افزایش ۱۰ هزار ریالی پیش از این تغییر است و معامله‌گران باید به این موضوع آگاه باشند تا از برداشت‌های نادرست جلوگیری شود. تطبیق با ارقام جدید زمان‌بر خواهد بود و نیازمند برنامه‌ریزی دقیق از سوی ناشران و سازمان بورس است تا از سردرگمی در معاملات جلوگیری شود. این طرح بر ارزش ذاتی سهام شرکت‌ها تاثیری ندارد، اما از منظر روانی و ثبت مالی ممکن است پیچیدگی‌هایی ایجاد کند که با آموزش و برنامه‌ریزی قابل مدیریت است.
این لایحه ارقام صورت‌های مالی شرکت‌های بورسی را به‌طور ظاهری کوچک‌تر می‌کند، اما ارزش واقعی دارایی‌ها، بدهی‌ها و حقوق صاحبان سهام تغییری نمی‌یابد. این اصلاح، ثبت‌های حسابداری را ساده‌تر کرده و مقایسه‌پذیری بین‌المللی گزارش‌های مالی را بهبود می‌بخشد. با این حال، شرکت‌ها باید صورت‌های مالی خود را با واحد پولی جدید بازنویسی کنند، که ممکن است هزینه‌های حسابرسی و نرم‌افزاری را افزایش دهد.
همچنین، این تغییر می‌تواند بر نسبت‌های مالی مانند سود هر سهم (EPS) اثر بگذارد، زیرا تعداد صفرهای ارقام کاهش می‌یابد و ممکن است درک سهامداران از عملکرد شرکت تحت تأثیر قرار گیرد. از سوی دیگر، حذف صفرها می‌تواند اعتماد سرمایه‌گذاران خارجی را تقویت کند، اما در کوتاه‌مدت ممکن است به سردرگمی در تحلیل‌های مالی منجر شود. در نهایت، موفقیت این اصلاح به شفافیت اطلاع‌رسانی و آموزش سهامداران بستگی دارد تا از سوءتفاهمات مالی جلوگیری شود.