تعمیق سیاهچاله فقر در کشور

مرتضی افقه- عضو هیات علمی دانشگاه اهواز: واقعیت این است با اعمال تحریم‌ها از سال 97 به این سو، ارز حاصل از فروش نفت به شدت کاهش یافت و این موجب شد تا دولت در تأمین هزینه‌های خود دچار مشکل شود. پر واضح است برای تأمین این کسری، دو راه وجود دارد، یک راه آن این است که بخشی از هزینه‌ها کاسته شوند یا اینکه باید درآمدهایی برای جایگزینی با درآمدهای نفتی پیدا شود. دولت‌های ما متاسفانه اغلب راه دوم را برگزیدند و در این جا هم به جای درآمدزایی پایدار، دست خود را در جیب و سفره مردم بردند. افزایش درآمد بر این اساس که خدمات دولتی به مردم گران‌تر فروخته شوند گرچه برای یک سال ممکن است به افزایش درآمد دولت منجر شود اما از آنجایی که تورم‌زا است، مشکل ساز هم خواهد بود. دولت اگر در پی جایگزینی درآمد است باید از طریق نظام مالیاتی و با اخذ مالیات از دانه درشت‌ها، سوداگران و برندگان وضع موجود، جایگزینی پایدار پیدا کند. عجیب نیست امروز به جایی برسیم که خوش‌بینانه‌ترین برآوردها از فقر 30 تا 36 درصد جمعیت خبر می‌دهد. این وضعیت محصول اقدامات دست راستی تاکنونی بوده که همچنان برخی آن را به دولت توصیه می‌کنند. نتیجه آن سیاست‌ها، این است که صدها هزار نفر امروز، آن قدر درآمد ندارند که بتوانند فقط غذای لازم را بخورند. این سیاهچاله فقر در کشور را سیاست‌های دیروز به وجود آورده‌اند. 8 سال است کشور زیر فشار تحریم قرار دارد. در این 8 سال، کرونا داشتیم، به بحران تولید دچار شدیم، دچار انواع فسادها و اختلاس‌ها شدیم و در تمام این مدت با تورمی بیش از 30 درصد و رشد پایین یا منفی دست و پنجه نرم کردیم. این همه فشار در نهایت سفره توده مردم را چنان کوچک کرده که دیگر پنهان شدنی نیستند. دولت اگر از طریق حذف هزینه‌های زائد و اصلاح نظام مالیاتی به نحوی که دانه درشت‌ها بار مالیات را بر دوش بکشند، به کسری بودجه خود خاتمه ندهد و همچنان به جان سفره‌های ملت بیافتد، وضعیت از این نیز بدتر خواهد شد. من در سال گذشته پیش‌بینی کرده بودم دولت اگر نتواند تحریم و چالش خارجی را مرتفع کند، در نیمه دوم نمی‌تواند هزینه‌های جاری خود را تأمین کند. در آن زمان پیش‌بینی تورم بیش از 50 درصدی را داشتم اما آن زمان نه جنگ 12 روزه رخ داده بود و نه سه کشور اروپایی با اجرای مکانیسم ماشه، تیر خلاص را به برجام زده بودند. اگر تا پایان سال تنش‌های خارجی کنترل نشود، مذاکراتی مؤثر در رفع تحریم رخ ندهد و این فضای جنگی که اسراییل ساخته کاهش نیابد، من فکر می‌کنم 1404 با تورم بیش از 60 درصدی به پایان برسد.