نیما نوربخش-روزنامه نگار: در سالهای اخیر پدیده جراحیها و عملهای زیبایی روی حیوانات خانگی در ایران به موضوعی نقدبرانگیز و اقتصادی بدل شده است. این روند که از تزریق ژل و بوتاکس تا فرمدهی بینی، تیز کردن گوش و حتی دستکاری تارهای صوتی را شامل میشود، بازار جدیدی را در کلینیکهای دامپزشکی ایران ایجاد کرده که هزینههای قابلتوجه و پیامدهای اخلاقی و زیستی نیز بهدنبال دارد. حتی تازگیها تتو کردن بدن حیوانات نیز بسیار مرسوم شده و صاحبان این حیوانات از هر آرم و جملهای که خوششان بیاید روی بدن این زبان بستهها خالکوبی میکنند.
رشد تقاضا برای زیبایی حیوانات در ایران
به گزارش «نقش اقتصاد» و با بررسی گزارشهای رسانهای و میدانی، مراجعه صاحبان حیوانات به کلینیکهای دامپزشکی برای اعمال زیبایی روی سگ و گربه رو به افزایش است. در این گزارشها اشاره شده که دارندگان حیوانات خانگی برای تغییر ظاهر پت خود هزینههایی بین 10 تا 100 میلیون تومان پرداخت میکنند، بسته به نوع عمل از تتو و تزریق بوتاکس تا فرمدهی بینی و جراحی حنجره. در کلینیکهای دامپزشکی نیز تقاضا برای عملهایی مثل صافکردن پوست، بزرگکردن چشم، برداشتن چربی یا دستکاری حنجره برای کاهش صدای پارس مشاهده میشود عملهایی که بسیاری از دامپزشکان آنها را از نظر علمی و اخلاقی ضروری نمیدانند اما هزینه برخی از اینها گاهی میلیاردی میشود.
پشتپرده اقتصادی این پدیده
روند فعلی را میتوان بخشی از بازار بزرگتر صنعت حیوانات خانگی دانست که حتی در کشورهایی با قوانین مشخص نظیر ایالات متحده و اروپا رشد زیادی داشته و به صنایعی با ارزش میلیاردها دلار تبدیل شده است. در ایران نیز با وجود اینکه نگهداری از حیوانات خانگی بهرسمیت شناخته نشده و با قوانین پیچیدهای روبهروست، بازار پتها و خدمات مرتبط بهسرعت در حال رشد است و تقاضا برای خدمات لوکس از جمله جراحیهای زیبایی، افزایش یافته است. علاوه بر هزینههای مستقیم جراحی، بازار دامپزشکی لوکس شامل غذاهای خاص، آرایش و خدمات مرتبط نیز در حال شکلگیری است که بهواسطه افزایش تعداد حیوانات خانگی قابل انتظار بود. سازمان دامپزشکی پیشتر اعلام کرده بود که حدود 6 تا 8 میلیون سگ و گربه خانگی در ایران وجود دارد و این رقم با توجه به افزایش علاقهمندی مردم احتمالاً امروز بیشتر شده است. بازاری که سالانه میلیونها دلار پول به جیب دلالان و حامیان کاذب حیوانات واریز میکند و به شبکهای ثروتمندتر از قبل بدل شده است.
از نمایش اجتماعی تا سلیقهگرایی
دلایل اقتصادی و اجتماعی در پشت این پدیده تنوع دارد. بخشی از ماجرا به نمایش و طبقه اجتماعی باز میگردد؛ درست همانطور که در سالهای اخیر جراحیهای زیبایی در میان انسانها به امری رایج تبدیل شده و برای برخی نشانهای از موقعیت اجتماعی است، بخشی از صاحبان حیوانات نیز تغییر ظاهر پت خود را وسیلهای برای متمایز شدن میبینند. این تقاضا گاهی حتی به سروصدای کمتری در فضای آپارتمانی نیز مرتبط میشود که صاحبان آن را دلیلی برای انجام عمل روی حنجره حیوان میدانند. همزمان، رشد شبکههای اجتماعی و انتشار تصاویر حیوانات خاص یا زیباتر باعث شده این نوع خدمات بیشتر به چشم بیاید و بازار آن داغتر شود، هرچند کارشناسان حقوق حیوانات و محیطزیست این روند را آسیبزا و گاه مصداق حیوانآزاری میدانند.
پیامدهای اخلاقی و زیستی
دامپزشکان و فعالان حقوق حیوانات بارها نسبت به این روند هشدار دادهاند و تاکید کردهاند که بسیاری از این جراحیها ضرورت پزشکی نداشته و تنها بر اساس سلیقه صاحب حیوان انجام میشود. این اعمال میتواند سلامت و کیفیت زندگی حیوان را به خطر بیندازد، از جمله مشکلات شنوایی به دلیل تغییر ساختار گوش یا اختلال در بیان طبیعی رفتارها مانند تکان دادن دم. علاوه بر این، دستکاری تارهای صوتی برای تغییر صدای حیوان که گاهی بهعنوان راهکاری برای کاهش نارضایتی همسایهها انجام میشود، ممکن است به آسیب دائمی یا اختلالات روانی در حیوان منجر شود.
ابعاد قانونی و نظارتی
به گزارش« نقش اقتصاد»، صنعت حیوانات خانگی و خدمات مرتبط در ایران هنوز چارچوب قانونی شفافی ندارد؛ این مسأله باعث شده نظارت بر خدمات دامپزشکی زیبایی نیز محدود باشد. دامپزشکان متخصص بارها نسبت به انجام این نوع عملها بدون ضوابط دقیق یا تحت عنوان مصرفهای لوکس هشدار دادهاند، اما نبود الزامات مشخص باعث رشد بیضابطه این بخش شده است. در مجموع میتوان گفت که عمل زیبایی حیوانات خانگی در ایران اکنون به بازاری اقتصادی تبدیل شده که بخش زیادی از آن نه بر اساس نیازهای پزشکی واقعی، بلکه بر اساس سلیقه، طبقه اجتماعی و الگوهای مصرف لوکس شکل گرفته است. این روند همزمان با رشد تعداد حیوانات خانگی و افزایش هزینههای مرتبط با نگهداری آنها، بهنوعی بازتابدهنده تغییرات فرهنگی و اقتصادی در جامعه است.
