سیاوش عظیمی: یوروکلیر – یکی از بزرگترین مؤسسات سپردهگذاری و تسویه جهان – در فوریه ۲۰۲۶، رسماً از پشتیبانی عملیاتی خود از Crédit Agricole CIB بانک سرمایهگذاری و شرکتی فرانسوی و Bank of China یکی از بزرگترین بانکهای تجاری دولتی چین برای استفاده از اوراق قرضه دولتی فرامرزی چین به عنوان وثیقه معتبر در چارچوب قراردادهای سهجانبه برای الزامات مارجین معاملات غیرتسویهشده خبر داد. این نخستین بار است که این اوراق به طور رسمی توسط یک زیرساخت بزرگ بینالمللی در چنین قالبی پشتیبانی میشود.
این اقدام، یک پیشرفت عملیاتی و فنی مشخص است که نشاندهنده شناسایی تدریجی این اوراق به عنوان یک دارایی باکیفیت در حلقهای محدود از بازیگران بینالمللی است. به گفته فیلیپ لورنسی، مدیرعامل یوروکلیر آسیا-اقیانوسیه، این مؤسسه سالهاست که از استفاده از این اوراق به عنوان وثیقه پشتیبانی میکند، اما اکنون شاهد پذیرش گستردهتر آن توسط صنعت است.
بر اساس بیانیه یوروکلیر، بخشی از اوراق داخلی چین که قابلیت استفاده بهعنوان وثیقه باکیفیت در معاملات بینالمللی دارد، حدود پنج تریلیون یورو برآورد میشود. این روند همراه با توسعه قوانین و چارچوبهای بازار و نهادهای نظارتی، استفاده از این اوراق بهعنوان وثیقه در فعالیتهای مالی فرامرزی را تدریجاً تقویت میکند. نکته کلیدی این است که اوراق مورد بحث در این طرح خاص، نسخه فرامرزی مانند CNH هستند که معمولاً به ارزهای غیر از یوآن منتشر میشوند و دسترسی مستقیم سرمایهگذاران خارجی به آنها آسانتر است. اگرچه این گام، عملیاتی و مثبت ارزیابی میشود، اما پذیرش گسترده و بیقید و شرط اوراق چین در سطح جهانی با چالشهای ساختاری مواجه است:
۱- شفافیت و استانداردها: نهادهای نظارتی غربی و سرمایهگذاران نهادی همچنان نگرانیهایی جدی در مورد استانداردهای حسابداری، افشای اطلاعات و استقلال نهادهای ناظر چین دارند.
۲- کنترلهای سرمایهای: نظام کنترل سرمایه چین، اگرچه در سالهای اخیر انعطافپذیرتر شده، اما همچنان مانعی مهم برای جریان آزاد سرمایه و خروج بدون چالش داراییها محسوب میشود. این موضوع بر نقدشوندگی واقعی این داراییها در شرایط بحران تأثیر میگذارد.
۳- ریسک ژئوپلیتیک و حاکمیتی: تنشهای فزاینده چین با غرب و امکان اعمال تحریمهای متقابل، ریسک سیستماتیک قابل توجهی به داراییهای چینی میافزاید. همچنین، مداخلات دولت چین در بازارهای مالی و تصمیمات غافلگیرکننده نظارتی، از جمله ریسکهای حاکمیتی متمایز این بازار هستند.
۴- رقابت با سیستم موجود: دلار آمریکا و اوراق خزانهداری آن همچنان سنگ بنای سیستم مالی جهانی و امنترین دارایی وثیقهای محسوب میشوند. اگرچه این اوراق هنوز جایگزین وثایق مرسوم مانند اوراق خزانهداری آمریکا نشدهاند، اما شروعی برای افزایش نفوذ چین در بازار وثایق بینالمللی محسوب میشوند.
به عنوان جمع بندی باید اشاره کرد، پشتیبانی یوروکلیر از استفاده عملیاتی اوراق قرضه فرامرزی چین به عنوان وثیقه، یک نقطه عطف فنی مهم اما گام اولیه در مسیر طولانی بینالمللیسازی واقعی این داراییها است. این حرکت، عمدتاً توسط نیاز بانکهای چینی و بینالمللی فعال در این کشور برای مدیریت کارآمدتر وثیقه و حاشیههای خود هدایت میشود. با این حال، تبدیل شدن این اوراق به یک دارایی وثیقهای «مرجع» و بیریسک در اذهان سرمایهگذاران جهانی، منوط به رفع چالشهای بنیادین شفافیت، آزادسازی مالی و کاهش تنشهای ژئوپلیتیک خواهد بود. این روند بیشتر نشاندهنده ادغام تدریجی و عملیاتی چین در چارچوبهای موجود مالی جهانی است تا ایجاد یک تغییر پارادایم فوری.
