مِهردخت میرزایی: بازار خودروی ایران در حال حاضر در یک برزخ پیچیده و پرفشار به سر میبرد. این بازار نه تنها از تلاطمات معمول اقتصادی رنج میبرد، بلکه به شدت به اخبار سیاسی و دیپلماتیک گره خورده است؛ وضعیتی که کارشناسان آن را به عنوان خروج از چهارچوب نظم اقتصادی مرسوم توصیف میکنند که کوچکترین تحول در عرصه سیاست خارجی میتواند بر بازار خودرو اثر موجی بگذارد؛ چرا که بازار فاقد هرگونه ثبات درونی است و تحت تأثیر متغیرهای بیرونی کنترلنشده قرار دارد.
ویژگی بارز شرایط فعلی، وابستگی رفتاری تمام بازارهای مالی، از جمله خودرو، به نتایج مذاکرات است و تا زمانی که تکلیف این پرونده حیاتی مشخص نشود، بازار در یک فاز انتظارِ نوساندار باقی خواهد ماند. در این میان، نکته نگرانکننده انطباق نداشتن قیمتهای فعلی با واقعیتهای نرخ ارز روز است؛ جایی که قیمت بسیاری از خودروها با نرخ ارزهای قدیمیتر معامله میشود که این امر خود زنگ خطری برای جهشهای آتی محسوب میشود.
در مواجهه با این نبود قطعیت ساختاری، پیشبینی بلندمدت عملاً غیرممکن شده و تنها راهکار، واگذاری امور به زمان است. با این حال، یک توصیهٔ راهبردی برای مصرفکننده امروز این است که در سایه این بینظمی، در حال حاضر کسی که خودرو میخرد برنده فرداست؛ قاعدهای که تا زمان وقوع یک تغییر بنیادین در جهتگیریهای کلان سیاسی، همچنان پابرجاست.
گفتنی است که نوسانات قیمتی نه تنها تابعی از عوامل داخلی نظیر هزینههای تولید، بلکه بیش از آن متأثر از اخبار سیاسی و سرنوشت مذاکرات هستند؛ عاملی که همزمان بر نرخ ارز تأثیر گذاشته است و از طریق آن، قیمت نهایی خودروها را تعیین میکند.
این وابستگی شدید به متغیرهای غیرقابل کنترل، بازار را به فضایی با ثبات صفر تبدیل کرده است؛ جایی که کوچکترین تحول سیاسی میتواند جهتگیری قیمتها را دگرگون سازد.
پیشبینی میشود این بیثباتی تا زمانی که تکلیف مذاکرات به سرانجام نرسد، ادامه خواهد یافت و هرگونه پیشبینی منسجم باید دو رکن اصلی را در نظر بگیرد: فضای بینالمللی و نتایج دیپلماتیک و سیاستگذاریهای داخلی و میزان و نوع واردات خودرو که این دو نیرو، تعیینکننده مسیری خواهند بود که قیمتها در آینده طی خواهند کرد.
بابک صدرایی، کارشناس صنعت خودرو در گفتگو با «نقش اقتصاد» در مورد شرایط بازار خودرو میگوید: «شرایط و اخبار سیاسی و اقتصادی بر نوسانات بازار خودرو تأثیرگذار هستند. یعنی همانطور که بر دلار تأثیر میگذارند بر بازار خودرو هم اثر میگذارند؛ بازاری که از چهارچوب نظم و قوانین اقتصادی خارج شده است و مسائل دیگری به ویژه حوزه سیاسی و اخبار بر آن تأثیر میگذارد چنین روندی را دارد و این نشان میدهد که بازار اصلاً ثبات ندارد و در شرایط تحریمی کنونی، کوچکترین اتفاق میتواند بر بازار تأثیر بگذارد.»
صدرایی ادامه میدهد: «نه تنها بازار خودرو بلکه همه بازارهای مالی از لحاظ رفتارهای خود به مذاکرات و نتیجه آنها وابسته هستند. به همین دلیل، بنده اعتقاد دارم تا زمانی که مذاکرات به نتیجه نرسد و تکلیف مشخص نشود بازار خودرو همین شرایط نوساندار را ادامه خواهد داد.»
این کارشناس صنعت خودرو درمورد پیشبینی از بازار خودرو به «نقش اقتصاد» میگوید: «وقتی میخواهیم از لحاظ بازار و مسائل اقتصادی، یک پیشبینی از بازار کالایی داشته باشیم باید دو مؤلفه را درنظر بگیریم. یک، در محیط بیرون چه اتفاقی میخواهد بیفتد و فضای سیاسی و مذاکرات فعلی را باید درنظر گرفت.
دوم، مسائل داخلی و وضع قوانین و تعرفههای گمرکی و میزان واردات خودرو که چه تعداد خودرو و از چه کلاسهایی وارد میشوند و باید این دو مورد را با هم درنظر گرفت.»
صدرایی ادامه میدهد: «اگر به سمتی برویم که مذاکرات جواب دهند و دولت احساس کند درآمدی که از واردات خودرو حاصل میکند را به بازار خودرو اختصاص دهد در سال آینده، قطعاً قیمت آن، چنین نوساناتی را نخواهد داشت. امّا اگر وضعیت نابسامان باشد و دست دولت تا حدی برای تخصیص ارز بلرزد و مثل امسال، محدودیتهایی را درنظر بگیرد و قیمت ارز بالا برود قطعاً بر بازار خودرو تأثیر میگذارد؛ در حالی که الان، قیمت خیلی از خودروها به نرخ ارز روز نیست و برخی از خودروها با قیمت ارز ۱۲۰-۱۳۰ هزار تومان در بازار به فروش میرسند که اگر چنین شرایطی باشد نگرانی به وجود میآید.»
صدرایی در پایان گفتگو با «نقش اقتصاد» میافزاید: «پیشبینی کردن در چنین شرایطی واقعاً سخت و پیچیده است و اعتقاد بنده بر این است که باید به زمان بسپاریم. امّا معمولاً خریدار امروز برنده فرداست؛ مگر این که اتفاق سیاسی رخ دهد و جهتگیری کلان داشته باشد و شرایط را تغییر دهد. اگر بخواهیم شرایط را در چنین وضعیت فعلی در نظر بگیریم کسی که در حال حاضر خودرو میخرد برنده فرداست.»
