معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی قم از حمایت از ۱۸۰ طرح پژوهشی و پایاننامه در سال جاری خبر داد و گفت: امسال نسبت به سال گذشته حدود ۲۰ درصد رشد در تعداد طرحهای خاتمهیافته داشتهایم.
به گزارش مسعود حیدری خبرنگار روزنامه نقش اقتصاد دراستان قم: دکتر محمد آقاعلی در نشست بررسی طرحهای خاتمه یافته ترجمان دانش دانشگاه علوم پزشکی قم، گفت: در سال جاری از حدود ۱۸۰ طرح پژوهشی اعضای هیات علمی و دانشجویان حمایت شد که همگی به مرحله پایانی رسیدند؛ این در حالی است که سال گذشته ۱۵۰ طرح خاتمه یافته بود.
وی با اشاره به تنوع موضوعی این طرحها، اضافه کرد: تحقیقات انجامشده حوزههای مختلفی از جمله بهداشت عمومی، سلامت معنوی، بهداشت محیط، پرستاری، مسمومیتهای کودکان، بررسی فلزات سنگین در محصولات گلخانهای و همچنین مطالعات مرتبط با بار میکروبی و رفتارهای زیستمحیطی را در بر میگیرد.
اعتبار ۱۰ میلیارد تومانی برای پژوهش
دکتر آقاعلی بودجه مستقیم هزینهشده در حوزه تحقیقات و فناوری دانشگاه در سال جاری را حدود ۱۰ میلیارد تومان اعلام کرد و گفت: علاوه بر این میزان، حدود ۹.۵ میلیارد تومان نیز برای توسعه زیرساختها و تجهیزات پژوهشی اختصاص یافته است که در قالب بودجه جداگانه برای تهیه تجهیزات آزمایشگاهی هزینه میشود.
وی تصریح کرد: تلاش داریم در سال آینده سرانه حمایت مالی از طرحهای پژوهشی را افزایش دهیم و جهتگیری تحقیقات را به سمت طرحهای کاربردی و فناورانه با اثرگذاری استانی و ملی سوق دهیم.
لزوم ارتقای جایگاه علمی دانشگاه
دکتر آقاعلی با اشاره به تولیدات علمی دانشگاه، خاطرنشان کرد: سال گذشته حدود ۳۵۰ مقاله در مجلات معتبر بینالمللی منتشر شد؛ با وجود فعالیت حدود ۳۰۰ عضو هیات علمی، انتظار میرود هر عضو هیات علمی دستکم سالانه یک مقاله منتشر کند و هدفگذاری ما رسیدن به حداقل ۴۵۰ مقاله در سال است. وی با بیان اینکه دانشگاه در ارزیابی دانشگاههای تیپ ۲ کشور هنوز به جایگاه مطلوب نرسیده است، گفت: با افزایش حمایتهای مالی، تسهیل فرآیندهای پژوهشی و اجرای بستههای تشویقی، در تلاش هستیم عقبماندگی موجود را جبران کنیم.
معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی قم در پایان تاکید کرد: تمرکز اصلی ما در سال آینده توسعه پژوهشهای اثرگذار، حمایت از طرحهای فناورانه و تقویت ارتباط نتایج علمی با نیازهای واقعی جامعه است.
بررسی علل مصدومیتهای ناشی از آسیبهای خارجی در کودکان قم
یکی از پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی قم در این نشست با اشاره به طرح بررسی علل مصدومیتهای ناشی از آسیبهای خارجی در کودکان قم، گفت: نتایج این طرح پژوهشی در دانشگاه علوم پزشکی قم نشان میدهد سقوط و حوادث ترافیکی مهمترین علل مصدومیت کودکان زیر هفت سال در این استان است و بخش قابل توجهی از این آسیبها در محیط خانه رخ میدهد.
دکتر نرگس اسکندری افزود: در این مطالعه اطلاعات یکهزار و ۴۴۷ کودک زیر هفت سال که طی سالهای ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۹ به بیمارستانهای بیمارستان شهید بهشتی قم و بیمارستان حضرت معصومه(س) قم مراجعه کرده بودند، بررسی شد.
وی اضافه کرد: بر اساس یافتههای این پژوهش، میانگین سنی کودکان حدود ۳۴ ماه بوده و نزدیک به ۶۰ درصد مصدومان را پسران تشکیل دادهاند؛ شایعترین نوع آسیب، صدمات اندامها (دست و پا) بوده است.
وی ادامه داد: نتایج نشان میدهد ۴۶ درصد آسیبها ناشی از سقوط و زمینخوردگی و حدود ۱۰ درصد مربوط به حوادث ترافیکی بوده است؛ سایر علل شامل سوختگی، مسمومیت، برخورد با اجسام خارجی و بلع جسم خارجی گزارش شده است.
به گفته دکتر اسکندری، در این بررسی، محل بروز حادثه در پسران بیشتر خارج از منزل و در دختران عمدتا داخل خانه بوده است؛ همچنین کودکان ۲ تا ۴ سال بیشترین میزان آسیب را داشتهاند و کودکان سه سال به بالا بیشتر در معرض حوادث ترافیکی قرار گرفتهاند.
وی گفت: بر پایه این مطالعه، ۹۶ درصد کودکان پس از درمان بهبود یافته ، اما حدود سه درصد دچار عوارض ماندگار شدهاند.
وی با تاکید بر اینکه آسیبهای خارجی از علل مهم مرگ و معلولیت در کودکان به شمار میرود، افزود: بخش زیادی از این حوادث با آموزش والدین، ایمنسازی محیط منزل و افزایش مراقبت در فضاهای بیرونی قابل پیشگیری است.
این پژوهشگر تاکید کرد: بر اساس نتایج این تحقیق، ارتقای آگاهی خانوادهها و توجه ویژه به ایمنی کودکان در منزل و محیطهای عمومی، میتواند نقش موثری در کاهش آسیبهای دوران کودکی داشته باشد.
ارزیابی بار میکروبی هوای خروجی از کولر آبی و گازی در شرایط مختلف بهرهبرداری
یکی دیگر از پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی در این نشست گفت: نتایج یک طرح پژوهشی در حوزه بهداشت محیط و سلامت اجتماعی نشان میدهد سرویس منظم کولرهای آبی و گازی میتواند به طور معناداری بار میکروبی هوای داخل منازل را کاهش دهد.
دکتر رضا فولادیفر افزود: در این مطالعه، نمونهبرداری از هوای خروجی کولرها با روش مکشی و کشت میکروبی انجام و بار قارچی و باکتریایی در شرایط مختلف بهرهبرداری از جمله سرعتهای متفاوت فن، تعویض و شستوشوی پوشالها و نیز تعویض آب کولر بررسی شد.
وی ادامه داد: نتایج نشان داد میانگین بار قارچی کولرهای آبی حدود ۵۴ واحد کلنیساز در هر مترمکعب هوا (CFU/m³) و میانگین بار باکتریایی آنها حدود ۲۰ واحد بوده است؛ در مقابل، کولرهای گازی به طور میانگین ۴۴ واحد بار قارچی و ۵۹ واحد بار باکتریایی داشتهاند؛ بهگونهای که کولرهای آبی قارچ بیشتری و کولرهای گازی باکتری بیشتری منتشر میکنند.
وی خاطرنشان کرد: بر اساس یافتههای این پژوهش، در کولرهای آبی بیشترین گونه قارچی شناساییشده از جنس آسپرژیلوس و بیشترین باکتری از جنس باسیلوس بوده است؛ همچنین افزایش شوری آب در کولرهای آبی که در برخی شهرها از جمله قم به دلیل املاح بالا رخ میدهد، شرایط رشد برخی باکتریها را محدود، اما زمینه رشد برخی قارچهای مقاوم را فراهم میکند.
دکتر فولادیفر تاکید کرد: در این تحقیق مشخص شد شستوشوی پوشالها، تعویض سالانه آنها و نیز تعویض دورهای آب کولر تاثیر معناداری در کاهش بار قارچی دارد و در برخی موارد ریسک آلودگی میکروبی هوای داخل تا چند برابر کاهش یافته است؛ همچنین شستوشو و تعویض منظم فیلتر کولرهای گازی نیز در کاهش آلودگی نقش موثری داشته است.
به گفته وی، محققان در این مطالعه با انجام ارزیابی ریسک سلامت، قبل و بعد از اجرای اقدامات بهداشتی، نشان دادند که نگهداری صحیح سیستمهای سرمایشی میتواند در کاهش احتمال بروز برخی بیماریهای تنفسی و عفونی مرتبط با آلودگی هوای داخل موثر باشد؛ نتایج این پژوهش در یکی از مجلات بینالمللی حوزه علوم محیطی نمایهشده در پایگاه Scopus منتشر شده است.
ارتباط معنادار سلامت معنوی و رفتارهای زیستمحیطی در ۱۵ استان
وی در ادامه گفت: در دومین طرح پژوهشی، ارتباط میان سلامت معنوی و رفتارهای زیستمحیطی در ۱۵ استان کشور بررسی شد؛ در این مطالعه که با همکاری شبکه تحقیقات بهداشتی کشور انجام گرفت، بیش از پنج تا شش هزار پرسشنامه در استانهایی از جمله قم، اصفهان، تهران، گلستان، کرمانشاه و کردستان تکمیل و تحلیل شد.
این پژوهشگر افزود: این پژوهش با استفاده از پرسشنامه سلامت معنوی و ابزار طراحیشده برای سنجش رفتارهای زیستمحیطی (با تایید روایی و پایایی علمی)، به بررسی ارتباط این دو شاخص پرداخت و نتایج نشان داد میان سلامت معنوی افراد و میزان رعایت رفتارهای زیستمحیطی مانند صرفهجویی در مصرف آب، کاهش تولید پسماند و توجه به آلودگی هوا، ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد.
وی اضافه کرد: همچنین متغیرهایی مانند سن، سطح تحصیلات، میزان درآمد و وضعیت تاهل بر هر دو شاخص تاثیرگذار بودهاند؛ بهگونهای که افراد با تحصیلات و درآمد بالاتر و سن بیشتر، بهطور میانگین از سلامت معنوی و رفتارهای زیستمحیطی مطلوبتری برخوردار بودهاند.
وی با بیان اینکه یافتههای این طرح نیز در مجله بینالمللی BMJ منتشر شده است و با تاکید بر اهمیت برنامهریزی ملی در حوزه کاهش آلایندههای زیستمحیطی، مدیریت مصرف آب و پسماند، تاکید کرد: تقویت ابعاد معنوی و فرهنگی جامعه میتواند به عنوان یکی از راهبردهای نرم در بهبود رفتارهای زیستمحیطی مورد توجه سیاستگذاران قرار گیرد.
بررسی مقادیر فلزات سنگین در محصولات گلخانهای و سایر محصولات کشاورزی مورد عرضه در سطح شهر قم
یکی دیگر از پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی قم در این نشست گفت: نتایج این تحقیق نشان میدهد میزان باقیمانده فلزات سنگین در محصولات کشاورزی و گلخانهای این استان پایینتر از حدود مجاز تعیینشده از سوی سازمان جهانی بهداشت و سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد(فائو) است، هرچند بخشی از محصولات در مقایسه با استانداردهای ملی ایران بالاتر از حد مجاز داخلی قرار دارند.
دکتر یداله غفوری افزود: این مطالعه با عنوان «بررسی مقادیر باقیمانده فلزات سنگین در محصولات کشاورزی» از سوی مرکز تحقیقات آلایندههای محیطی در قم انجام شد؛ در این پژوهش از محصولات وارداتی مانند گوجهفرنگی، خیار، پیاز و سیبزمینی و همچنین از ۱۲ واحد از مجموع ۱۲۰ گلخانه فعال استان نمونهبرداری شد.
وی ادامه داد: نتایج نشان داد تمامی نمونهها از نظر استانداردهای بینالمللی در وضعیت ایمن قرار دارند، اما حدود ۳۵ درصد محصولات کشاورزی در مقایسه با استانداردهای ملی ایران بالاتر از حد مجاز بودند؛ با این حال، وضعیت محصولات گلخانهای قم از نظر میزان فلزات سنگین مطلوبتر از محصولات وارداتی ارزیابی شد.
به گفته وی، در برخی نمونههای گلخانهای، میزان آرسنیک اندکی بالاتر از استاندارد ملی گزارش شد که نیازمند پایش و مدیریت دقیقتر نهادههای کشاورزی است.
دکتر غفوری بیان کرد: ارزیابی ریسک نیز نشان داد شاخص خطر برای عموم جمعیت در محدوده قابل قبول قرار دارد، اما در گروه سنی کودکان یک تا ۶ سال، در صورت تداوم مواجهه، احتمال افزایش ریسک در بلندمدت وجود دارد.
وی افزود: بر اساس برنامه هفتم توسعه کشور، وزارت بهداشت و جهاد کشاورزی مکلف به اجرای نظام شناسهگذاری محصولات کشاورزی شدهاند تا اطلاعات مربوط به باقیمانده سموم و فلزات سنگین از طریق برچسبگذاری و کدهای رهگیری در اختیار مصرفکنندگان قرار گیرد؛ اقدامی که میتواند به ارتقای سلامت عمومی و شفافیت بازار کمک کند.
شایان ذکر است در پایان این نشست از صاحبان طرحهای خاتمه یافته برتر با اهدای لوح قدردانی شد.
