بازار شویندهها در آستانه نوروز ۱۴۰۵، پرهیاهو اما پرچالش است؛ خانوادهها برای خانهتکانی آماده میشوند، اما گرانی شدید باعث شده انتخابها با دقت و حسابوکتاب انجام شود.
به گزارش نقش اقتصاد آنلاین، با نزدیک شدن به روزهای پایانی سال ۱۴۰۴، بازار شویندهها دوباره به یکی از شلوغترین بخشهای خردهفروشی تبدیل شده است؛ بازاری که هر سال در اسفندماه با موج تقاضای خانهتکانی روبهرو میشود، اما امسال بیش از هر زمان دیگری زیر سایه گرانی قرار دارد. بررسی میدانی از چند فروشگاه زنجیرهای و سوپرمارکتهای محلی در مرکز تهران، بهویژه محدوده انقلاب، نشان میدهد قیمت شویندهها در اسفند امسال به سطحی رسیده که بسیاری از خانوادهها ناچار به تعدیل سبد خرید خود شدهاند.
در فروشگاههای زنجیرهای قفسهها پر است، اما خریداران با دقت و وسواس بیشتری انتخاب میکنند. دیگر کمتر کسی بدون مقایسه قیمت سراغ برند خاصی میرود. بسیاری از مشتریان ابتدا برچسب قیمت را نگاه میکنند و سپس درباره حجم و کارایی تصمیم میگیرند.
بررسی قیمتها در هفته پایانی بهمن و ابتدای اسفند ۱۴۰۴ نشان میدهد مایع ظرفشویی یک لیتری برندهای داخلی مانند جام در محدوده ۷۵ تا ۸۵ هزار تومان عرضه میشود. برخی برندهای قویتر یا دارای فرمولاسیون غلیظتر حتی تا ۹۵ هزار تومان هم قیمت دارند. مایعهای خانواده (۴ لیتری) در بازه ۲۸۰ تا ۳۵۰ هزار تومان قرار گرفتهاند. این ارقام برای کالایی که مصرف روزمره دارد، در سبد هزینه خانوار عدد کوچکی نیست.
در بخش شویندههای لباس، وضعیت پرهزینهتر است. پودر ماشین لباسشویی ۵۰۰ گرمی بسته به برند بین ۴۰ تا ۸۰ هزار تومان قیمت دارد. بستههای ۳ کیلویی حدود ۲۹۰ تا ۳۳۰ هزار تومان فروخته میشوند. مایع لباسشویی ۳ لیتری بین ۱۸۰ تا ۳۲۰ هزار تومان در نوسان است و برندهای پرطرفدار حتی از ۴۰۰ هزار تومان عبور کردهاند. یک فروشنده در حوالی خیابان کارگر میگوید: «مردم بیشتر سراغ بستههای کوچک میآیند. قبلاً خانوادهها گالنهای ۵ لیتری میخریدند، اما حالا همان پول را باید برای حجم کمتر بدهند.»
قیمت سفیدکنندهها و جرمگیرها نیز رشد محسوسی داشته است. سفیدکنندههای ۷۵۰ میلیلیتری در بازه ۶۰ تا ۹۰ هزار تومان فروخته میشوند. جرمگیرهای تخصصی سرویس بهداشتی بین ۳۵ تا ۷۰ هزار تومان قیمت دارند. شیشهپاککن ۵۰۰ میلیلیتری حدود ۶۵ تا ۸۰ هزار تومان عرضه میشود. در ظاهر شاید این اعداد کوچک به نظر برسند، اما وقتی چند قلم کنار هم قرار میگیرند، رقم نهایی قابل توجه میشود.
بر اساس محاسبه میدانی، اگر یک خانواده برای خانهتکانی معمولی یک واحد ۹۰ متری بخواهد اقلام پایه شامل مایع ظرفشویی، مایع لباسشویی، پودر لباسشویی، سفیدکننده، جرمگیر، شیشهپاککن، دستکش، دستمال و چند اسپری چندمنظوره تهیه کند، باید رقمی بین یک میلیون و ۲۰۰ هزار تا یک میلیون و ۸۰۰ هزار تومان هزینه کند. این عدد بدون احتساب خرید لوازم جانبی مثل تی زمینشوی، طی، یا خوشبوکنندههای محیط است.
در بخش شویندههای تخصصیتر مانند قرص ماشین ظرفشویی، فاصله قیمتها بیشتر به چشم میآید. بستههای بزرگ قرص ماشین ظرفشویی برندهای خارجی در بازار تا دو میلیون تومان هم قیمتگذاری شدهاند و عملاً به کالای نیمهلوکس تبدیل شدهاند. به همین دلیل برخی خانوارها دوباره به استفاده از پودرهای سنتی یا کاهش دفعات استفاده از ماشین ظرفشویی روی آوردهاند.
برخی خریداران برای کاهش هزینهها به فروش آنلاین مراجعه میکنند. پلتفرمهایی مانند دیجیکالا امکان مقایسه قیمت را فراهم کردهاند، اما هزینه ارسال و نوسان لحظهای قیمتها باعث شده صرفه اقتصادی همیشه قطعی نباشد. در عین حال، برخی فروشگاههای زنجیرهای تخفیفهای مقطعی ۵ تا ۱۵ درصدی ارائه میکنند که بیشتر جنبه تبلیغاتی دارد و کاهش واقعی هزینه چندان محسوس نیست.
نکته قابل توجه در بازار امسال، تغییر رفتار مصرفکننده است. بسیاری از خانوادهها به جای خرید چند محصول مجزا، سراغ شویندههای چندکاره میروند؛ محصولاتی که هم برای کف و هم برای سطوح کاربرد دارند. برخی نیز حجم خرید را کاهش داده و خانهتکانی را سادهتر برگزار میکنند. یکی از خریداران میگوید: «قبلاً همه کابینتها را با چند مدل اسپری تمیز میکردم، اما امسال فقط ضروریها را میخرم.»
فروشندگان نیز از کاهش قدرت خرید سخن میگویند. به گفته آنان، میزان فروش ریالی شاید افزایش یافته باشد، اما فروش تعدادی کاهش پیدا کرده است. به بیان سادهتر، مشتریان کمتر میخرند اما پول بیشتری میپردازند. این وضعیت نشان میدهد تورم در کالاهای مصرفی همچنان فشار مستقیمی بر سبد خانوار وارد میکند.
از منظر اقتصادی، شویندهها جزو کالاهای پرمصرف و نسبتاً کمکشش هستند؛ یعنی خانوار نمیتواند مصرف آنها را به صفر برساند. با این حال، میتواند کیفیت یا حجم خرید را کاهش دهد. همین اتفاق اکنون در بازار رخ داده است. جایگزینی برندهای اقتصادی به جای برندهای شناختهشده، خرید بستههای کوچکتر و حذف اقلام غیرضروری سه نشانه اصلی این تغییر رفتار هستند.
در مجموع، بازار شویندهها در اسفند ۱۴۰۴ تصویری روشن از وضعیت معیشت خانوار ایرانی ارائه میدهد. خانهتکانی همچنان بهعنوان یک سنت فرهنگی پیش از نوروز حفظ شده، اما شکل برگزاری آن تغییر کرده است. اگر در سالهای گذشته تمرکز بر تنوع و کیفیت بالاتر بود، امسال اولویت با مدیریت هزینه است.
به نظر میرسد تا زمانی که روند افزایشی قیمت مواد اولیه، هزینههای تولید و حملونقل ادامه داشته باشد، فشار بر بازار شویندهها نیز پابرجا خواهد ماند. در چنین شرایطی، خانوارها با دقت بیشتری خرید میکنند و فروشندگان نیز ناچارند با تخفیفهای محدود و رقابت قیمتی، مشتریان را حفظ کنند.
خانهتکانی امسال اگرچه مانند همیشه نشانهای از استقبال از بهار است، اما در لابهلای قفسههای شویندهها میتوان ردپای محاسبهگری و احتیاط مالی را بهوضوح دید؛ واقعیتی که شاید مهمترین تفاوت اسفند ۱۴۰۴ با سالهای گذشته باشد.
