مِهردخت میرزایی: بازار سرمایه ایران، همواره بهعنوان آینهای حساس از تحولات سیاسی و اقتصادی داخلی و منطقهای عمل کرده است. اما در هفتهها و ماههای اخیر، این بازار به محلی برای نمایش اثرگذاری مستقیم ریسکهای سیستماتیک خارجی تبدیل شده است؛ به طوریکه با افزایش تنشها و ریسکها، بازار شاهد یک نوسان شدید از حمایتهای سنگین تا ریزشهای عمیق بوده است.
از یک سو، شاهد بودیم که چگونه صندوقهای توسعه و تثبیت بازار با جمعآوری بخش بزرگی از شناوری و تزریق نقدینگی، از سقوط آزاد شاخص جلوگیری کردند و این حمایتها در کنار تغییرات مقطعی در سیاستگذاریهای پولی و ارزی رشد نسبی مقطعی را رقم زد؛ رشدی که تحلیلگران تأکید میکنند بر پایه توسعه پایدار اقتصادی نبود.
از سوی دیگر، آغاز مذاکرات و اظهارات متناقض مقامات دو طرف، فضای سنگینی از گمانهزنی و شایعه را در میان فعالان بازار سرمایه ایجاد کرد که به طور مستقیم، بر تابلوی معاملات اثرگذار شد. اکنون، با افزایش احتمالات وقوع درگیری نظامی در منطقه، سایه سنگین این ریسکها بازار را به سمت رکود و نظارهگری فعالان سوق داده است.
«حسن حسیننیا»، تحلیلگر بازارهای مالی در گفتگو با «نقش اقتصاد» درمورد روند بازار سرمایه میگوید: «با شروع اعتراضات با توجه به این که تنشها و ریسکهای سیستماتیک و تهدیدهای مقامات آمریکایی افزایش پیدا کردند شاهد حمایتهایی از سوی صندوقهای توسعه و تثبیت بازار و همچنین، صندوقهای بزرگ بازار بودیم؛ کما اینکه فشار فروشی که در روزهای ابتدایی این تهدیدها بر بازار وارد شد تا حدود زیادی، با کمک این صندوقها جمع شد. اما در عین حال، شروع مذاکرات بین ایران و آمریکا باعث گمانهزنیها و شایعات زیادی در میان فعالان بازار سرمایه در فضای مجازی شد و گفتههای مقامات کشور و آمریکایی باعث شدند تا نظرات متفاوت؛ یعنی احتمال توافق کردن یا نکردن در روزهای مختلف برجسته شود و نتیجهاش روی تابلوی معاملات قابل مشاهده بود.»
حسیننیا ادامه میدهد: «بازار سرمایه رشد خودش را داشت تا این که پس از آن با ریزش روبرو شد؛ به طوریکه شاخص به زیر 4 میلیون واحد برگشت و نکته اساسی، جمعآوری شناوری بازار به صورت سنگین در طول هفتههای گذشته توسط صندوقها بود که این موضوع باعث شد تا کمی از حجم و فشار عرضهها کاسته شود. یعنی رشد نسبی که شاهد بودیم به دو دلیل بود؛ یکی، حمایتهای صندوقها و دیگری، نرخ دلار و تغییراتی بود که در سیاستگذاری در بانک مرکزی صورت گرفت که بدون شک، این موضوع هم بر صورتهای مالی تأثیرگذار بود و باعث شکلگیری قسمتی از تقاضا در آن مقطع بود. یعنی میتوان گفت شاهد رشدی نبودیم که بر پایه توسعه باشد.»
او درمورد دلیل ریزشهای اخیر بازار سرمایه میگوید: «جنس ریسکهای سیستماتیک میتواند میزان ریزش یا حتی رشد را مشخص کند. یعنی در مقطع فعلی که شاهد تنشهایی در سطح بالا هستیم و آنها، احتمال وقوع جنگ را افزایش میدهند بدون شک، اثرگذاری بسیار شدیدی خواهند داشت؛ تا جایی که فعالان بازار سرمایه یا ترجیح میدهند که از بازار خارج شوند و یا این که فعلاً نظارهگر باشند. در نتیجه، در هفتههای گذشته ارزش معاملات به گونهای بوده است افرادی که قصد خارج شدن از بازار را داشتند اقدام به انجام این کار کردهاند. به همین دلیل، در روزهای گذشته شاهد بودیم که حتی ارزش معاملات نیز، در مقایسه با ماه گذشته افت بسیار شدیدی داشته است.»
حسیننیا ادامه میدهد: «میتوان گفت که جنس ریسکهای سیستماتیک نیز، بسیار اهمیت دارد و تا زمانی که سایه جنگ بر کشور وجود دارد و این موضوع به یک نتیجه قطعی نرسیده است همچنان میتوان انتظار داشت که بازار سرمایه دچار رکود بوده و در بخشی از بازار، نوسانات وجود داشته باشد و بدون شک، جهت نوسانات نیز، به سمت نزول خواهد بود. اما پس از برطرف شدن این موضوع که میتواند با وقوع یا بدون وقوع جنگ همراه باشد روند بازار سرمایه میتواند متناسب با شرایط آن زمان باشد و در شرایط فعلی، با توجه به این که ریسکها و تنشهای نظامی در منطقه گسترده شدهاند انتظار میرود که همچنان روند فعلی ادامه داشته باشد.»
این تحلیلگر بازارهای مالی با اشاره به تأثیر مذاکرات بر روند بازار سرمایه میگوید: «مقطع فعلی متفاوت از سالها و حتی دهههای گذشته است. چون نوعی تهدیدهای سنگین و مستقیم در منطقه وجود دارند. در نتیجه، مذاکرات فعلی از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است.
به نظر بنده، با توجه به خواستههای طرف آمریکایی و اعلام نظرهای مسئولان جمهوری اسلامی به نظر میرسد که رسیدن به یک توافق مشخص دور از انتظار باشد. به همین دلیل، باید ببینیم که آیا به سمت درگیری نظامی پیش میرود یا خیر؟!»
حسیننیا به فعالان بازار سرمایه و افرادی که قصد ورود به آن را دارند توصیه میکند: «در شرایط فعلی، با توجه به این که حتی نمیدانیم آیا امکان وقوع جنگ است یا خیر؟! بدون شک، هر نوع دارایی مالی شامل درآمد ثابت، گواهی سپرده و سهام میتوانند پرریسک باشند و اگر جنگ هم، به وقوع بپیوندد حتی احتمال آسیب دیدن به داراییهای فیزیکی نیز، وجود دارد. در نتیجه، توصیه برای سرمایهگذاری مالی و تشکیل سبد در مقطع فعلی پرریسک است.»
