مجتبی خسروجردی: صنعت خودرو ایران این روزها در آستانه یک بحران جدی قرار دارد؛ مشکلاتی که از نوسانات شدید نرخ ارز و فشارهای اقتصادی گرفته تا ناکارآمدی سیاستهای دولتی و قیمتگذاری دستوری را شامل میشود. این چالشها، بهویژه در بخش قطعهسازی، تأثیرات منفی زیادی بر روند تولید و کیفیت خودروها گذاشتهاند و در کنار آن، بازار خودرو را در شرایطی پرآشوب و غیرقابل پیشبینی قرار داده است. در این گزارش، از زبان کارشناسان و فعالان صنعت، وضعیت بحرانی فعلی تحلیل و راهکارهایی برای عبور از این بحرانها ارائه میشود.
مشکلات ارزی و نقدینگی در صنعت قطعهسازی خودرو
به گزارش «نقش اقتصاد»، امیرحسین جلالی، عضو هیاترئیسه انجمن صنایع همگن قطعهسازان خودرو، در این گفتگو از وضعیت بحرانی صنعت قطعهسازی در شرایط فعلی صحبت کرد. وی با اشاره به جهش دوبرابری نرخ ارز، اذعان داشت که این افزایش قیمت ارز، قطعهسازان را در موقعیتی بسیار دشوار قرار داده است. بهویژه که تخصیص ارز دولتی به صورت قطرهچکانی و با نرخهای بالا صورت میگیرد که این شرایط، قطعهسازان را از تأمین نیازهای ارزی خود عاجز کرده است. جلالی همچنین به وضعیت خودروسازان دولتی اشاره کرد و گفت که پرداختیهای خودروسازان به قطعهسازان تقریباً قطع شده است، جز ایرانخودرو که مطالبات خود را تسویه میکند. وی همچنین اظهار کرد که هزینههای تولید با افزایش قیمت مواد اولیه در بورس و نرخ ارز دو برابر شده، فشار مضاعفی به صنعت وارد کرده است. به گفته وی، دولت بستهای حمایتی به مبلغ ۷۰۰ همت تصویب کرده است که قرار بود در قالب تسهیلات به تولیدکنندگان اختصاص یابد، اما این تسهیلات وام هستند و بازپرداخت آنها با نرخ بهره، مشکل دیگری است که پیش روی تولیدکنندگان قرار دارد. جلالی همچنین تأکید کرد که بسیاری از واحدهای تولیدی به دلیل مشکلات مالی، حتی امکان بهرهبرداری از این تسهیلات را ندارند. وی در نهایت با اشاره به مشکلات زیاد در صنعت قطعهسازی از جمله قطع گاز و برق در واحدهای تولیدی، پرسشهای جدی از وزارت صنعت، معدن و تجارت مطرح کرد و خواستار حمایت واقعی از تولیدکنندگان شد.
ناکارآمدی حمایتهای دولتی در صنعت خودرو
آلبرت بغزیان، دبیر سابق هیات تأیید نظر شورای رقابت و استاد دانشگاه، در این گفتگو به تحلیل وضعیت صنعت خودرو پرداخت. بغزیان به انتقاد از سیاستهای حمایت دولتی و قیمتگذاری دستوری پرداخت و توضیح داد که این سیاستها باعث شکلگیری شکاف قیمتی میان قیمت کارخانه و بازار شده و زمینهساز رانت در بازار خودرو شده است. وی افزود که قیمتگذاری دستوری باعث شده که خودرو بهجای یک کالای مصرفی، به یک دارایی سرمایهای تبدیل شود که تقاضای واقعی از آن حذف و تقاضای سوداگرانه جای آن را میگیرد. به عقیده بغزیان، این موضوع باعث شده که مصرفکننده واقعی در بازار خودرو حذف شود و قیمتها در سطح بالایی باقی بماند. وی همچنین به عرضه خودرو در بورس کالا اشاره کرد و گفت که این روش میتواند به شفافیت بازار کمک کند، اما بدون اصلاحات بنیادی در ساختار مالکیت و تقویت رقابت، اثر آن محدود خواهد بود. بغزیان تأکید کرد که ریشه مشکلات صنعت خودرو به عدم وجود یک استراتژی بلندمدت و پایدار در سیاستگذاری صنعتی باز میگردد و خواستار کاهش مداخلات دولتی و واقعیسازی قیمتها شد.
تحلیل آینده بازار خودرو و تأثیر مذاکرات سیاسی
بابک صدرایی، کارشناس صنعت خودروسازی نیز به تحلیل وضعیت بازار خودرو و تأثیر مذاکرات سیاسی بر آن پرداخت. صدرایی پیشبینی کرد که در صورت نتیجهبخش بودن مذاکرات سیاسی، کاهش قیمتها از منظر روانی در بازار خودرو قابل انتظار است، اما در صورتی که مذاکرات به نتیجه نرسد، بازار بهطور بالقوه با افزایش قیمتها یا تثبیت قیمتهای فعلی روبهرو خواهد شد. وی همچنین به نوسانات شدید قیمتها در بازار خودرو اشاره کرد و اظهار داشت که این نوسانات بیشتر به دلیل تغییرات نرخ ارز و افزایش هزینههای تولید است. صدرایی بر این نکته تأکید کرد که قیمت خودرو ارتباط مستقیم با تغییرات نرخ ارز و تورم دارد و به همین دلیل نمیتوان آن را مستقل از این عوامل تحلیل کرد. صدرایی همچنین از شرایط بازار خودروهای وارداتی انتقاد کرد و گفت که عرضه خودروهای وارداتی با چالشهای جدی روبهرو است و این موضوع به دلیل محدودیتهای واردات و روندهای پیچیده اداری است. وی پیشبینی کرد که در صورت ایجاد ثبات سیاسی، ممکن است واردات خودرو افزایش یابد، اما در شرایط فعلی، این بازار بیشتر به یک ابزار برای سوداگران تبدیل شده است.
چالشها و راهکارهای آینده صنعت خودرو
به گزارش «نقش اقتصاد»، صنعت خودرو ایران در وضعیت بحرانی قرار دارد و مشکلات متعددی از جمله افزایش قیمت ارز، قیمتگذاری دستوری، عدم شفافیت در عرضه خودرو و مشکلات نقدینگی در صنعت قطعهسازی بر آن سایه افکنده است. این مشکلات، به همراه نبود یک استراتژی صنعتی پایدار و بلندمدت، باعث شده که صنعت خودرو در وضعیتی شکننده قرار بگیرد. با این حال، نظرات مختلف از سوی کارشناسان و اعضای صنعت خودرو به راهکارهایی برای بهبود شرایط اشاره دارند. از جمله این راهکارها میتوان به واقعیسازی قیمتها، کاهش مداخلات دولتی، تقویت رقابت و ایجاد شفافیت در سازوکار فروش خودرو اشاره کرد. تجربیات گذشته نشان میدهد که بدون اصلاحات ساختاری و استراتژیک در این صنعت، بحرانها تکرار خواهند شد و هیچ ابزار سیاستی بهتنهایی قادر به حل مشکلات نخواهد بود. با این حال، تحولات سیاسی و سیگنالهای بینالمللی میتوانند تأثیر زیادی بر این صنعت داشته باشند و به نوعی وضعیت آن را تحت تأثیر قرار دهند.
