تورم به خودی خود رشد فقر را تشدید میکند اما ویژگی اصلی تورمی که ۸۸.۶ درصدی که امروز بر کشور حاکم شده، فشار حداکثری آن بر سفره عموم مردم و به خصوص فرودستان و اقشار کمتر برخوردار است.
به گزارش نقش اقتصاد آنلاین، مرکز آمار نرخ تورم سالانه و نقطه به نقطه در پایان خرداد ماه را به ترتیب ۶۲ درصد و ۸۸.۶ درصد اعلام کرد که بالاترین نرخهایی هستند که این مرجع رسمی اعلام آمار، در مورد شاخص تورم منتشر کرده است. در ایران از سال ۱۳۱۶ شبکه بانکی به انتشار آمارهای تورمی دست زده است. هر چند بانک مرکزی از سال ۳۹ تشکیل شده و از آن زمان محاسبه نرخ تورم را برعهده گرفت، مرکز آمار ایران هم از سال ۹۱ اقدام به انتشار آمارهای تورمی کرد. اکنون و پس از این ۱۵ سال، رکوردهای منفی تورم یکی پس از دیگری میشکنند و هر ماه بر آن افزوده هم میشود.
پیش از این بالاترین نرخ تورمی که مرکز آمار گزارش کرده بود، برای سال ۱۴۰۱ بود که نرخ تورم سالانه در آن به ۴۵.۸ درصد رسیده بود. کما اینکه بالاترین تورم نقطه به نقطه ثبت شده هم در با ۸۸.۶ درصد در خرداد امسال به دست آمد و پیش از آن بیشترین تورم حاصل شده نقطهای هم در اواخر ۱۴۰۱ بهدست آمد. هر چند در آن زمان نرخ تورم نقطهای به ۶۰ درصد هم نرسید و اکنون به احتمال فراوان نرخ تورم نقطهای در تیر ماه از ۹۰ درصد و در شهریور از ۱۰۰ درصد خواهد گذشت. هم در سال جاری و هم در ۱۴۰۱ عامل اصلی جهش تورم شوک ارزی بود که دولتها با امید کنترل رانت و بهبود منابع خود به اقتصاد تحمیل کردند. مقایسه دو شوک ارزی اخیر در دولتهای سیزدهم و چهاردهم نشان میدهد گرچه در ۱۴۰۱ شوک ناگهانی بیشتری وارد شد اما در ۱۴۰۴ به دلیل این که پیش از تحمیل شوک نرخ تورم بالاتر بود، شدت جهش تورم هم به بیشتر از گذشته بود. احمیل دو جنگ از سوی آمریکا و اسراییل به ایران یکی از مهمترین دلایل رشد شدید تورم است.
تورم ماهانه هم گرچه به مرحله رکورد شکنی نرسیده اما برای ششمین ماه پیاپی بیش از ۵ درصد باقی ماند. این درحالی است که با وجود روند فزاینده تورمی تا دی ماه، نرخ تورم ماهانه به بیش از ۵ درصد نرسیده بود ولی پس از اجرای آن از این نرخ کمتر نشده است. به این ترتیب میانگین تورم ماهانه که تا دی ماه ۳.۶ درصد بود، در ۶ ماه بعد دی ماه حدودا دو برابر شده و به ۷.۱ درصد رسید.
تورم با فشار حداکثری بر فرودستان
تورم را گاه مالیاتی از جیب نیروی کار میدانند که در نهایت به جیب ثروتمندان و سرمایه داران میرود. در یک وضعیت تورمی ارزش داراییها بیشتر میشود و قدرت خرید واقعی مزد کاهش مییابد. با وجود این، از ویژگیهای تورم فعلی ایران، سنگینتر بودن فشار آن برای اقشار کم درآمد، روستاییان و استانهای محروم است.
براساس گزارش اخیر مرکز آمار ایران، در حالی که دهک اول (فقیرترین دهک درآمدی) تورم نقطهای که در خرداد ماه حس کرد معادل ۱۰۰.۲ درصد بوده و برای دهک دوم به ۱۰۱.۴ درصد رسیده، تورمی که دهک دهم (ثروتمندترین دهک) تجربه کرده ۸۵.۸ درصد بوده است. به زبان سادهتر شدت تورمی که تهیدستان تجربه کردند ۱۵.۶ درصد بیش از تورمی بود که ثروتمندان حس کردند.
از سوی دیگر، در شرایطی که نرخ تورم ماهانه کل ۵.۹ درصد بوده و تورم ماهانه شهرها ۵.۸ درصد، تورم ماهانه مناطق روستایی به ۶.۶ درصد رسیده است. تورم نقطه به نقطه که در شهرها ۸۵.۲ درصد بوده در روستاها به ۱۰۸.۱ درصد رسیده و نرخ تورم سالانه که در مناطق شهری معادل ۶۰.۳ درصد اعلام شده، در مناطق روستایی ۷۲.۴ درصد بوده است. به این ترتیب مردم روستاها تورم نقطهای که تجربه میکنند ۲۲.۹ درصد از شهرها بیشتر است و نرخ تورم سالانه در روستاها هم ۱۲.۱ درصد بیش از شهر اعلام شده است.
همچنین تورم نقطهای برای ۱۱ استان کشور سه رقمی شده است؛ تورم نقطه به نقطه برای استانهای آذربایجان غربی، ایلام، چهارمحال و بختیاری، خراسان شمالی، کردستان، کرمانشاه، کهگیلویه و بویر احمد، گلستان، مازندران، مرکزی و هرمزگان سه رقمی بوده است. بالاترین تورم استانی را ایلام با ۱۱۴.۷ درصد تجربه کرده و پس از آن استان کردستان با تورم ۱۱۱.۷ درصدی قرار گرفته است. گفتنی است تورم نقطه به نقطه برای استان تهران ۷۳.۳ درصد اعلام شده که ۱۵.۳ درصد کمتر از تورم عمومی کشور است.
تورم خوراکیها بیش از ۱۳۴ درصد است
از مهمترین دلایل افزایش فشار معیشتی بر فرودستان، در تورم فعلی کشور، بالاتر بودن نرخ تورم در گروه خوراکیها نسبت به دیگر گروهها هاست. در شرایطی که تورم سالانه و نقطه به نقطه ۶۲ و ۸۸.۶ درصد اعلام شدند تورم سالانه و نقطه به نقطه گروه خوراکیها به ترتیب ۹۰.۷ درصد و ۱۳۴.۶ درصد بوده است. بالاتر بودن تورم خوراکیها با توجه به سهم بیش از ۴۰ درصدی آن در هزینههای خانوارهای فقیر، فشار تورمی بر فرودستان را دو چندان کرده است.
در میان اقلام خوراکی، بیشترین تورم به گروه روغنها و چربیها تعلق گرفته است. تورم سالانه این گروه ۱۴۳.۱ درصد و تورم نقطه به نقطه آن ۲۷۸.۴ درصد اعلام شده است. مهمترین عامل این تورم بهت آور، حذف ارز ترجیحی ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی است.
گروه نان و غلات هم تورمی بیش از دیگر گروهها دارند؛ تورم سالانه این گروه ۱۲۰.۷ درصد (نزدیک دو برابر تورم عمومی)و تورم نقطه به نقطه آن ۱۳۸.۸ درصد گزارش شده است. این مهم در شرایطی رخ میدهد که در ابتدای تیر ماه دولت در اقدام حیرت انگیز، قیمت نان در تهران و ورامین را به ناگهان دوبرابر کرد و با وجود درخواست کارشناسان از این اقدام خود کوتاه نیامد. درنتیجه تیر ماه با رشد چشمگیر و جهش تورمی در این بخش مواجه میشود و حتی ممکن است تورم نان از روغن پیشی بگیرد.
گوشت از جمله دیگر گروههایی است که تورمی چشمگیر را تجربه کرده است. تورم نقطه به نقطه گروه گوشت قرمز و ماکیان ۱۷۸.۲ درصد و تورم سالانه آن ۸۹.۵ درصد محاسبه شده است. پس از آن لبنیات یعنی گروه شیر، پنیر و تخم مرغ تورم نقطهای ۱۵۱.۹ درصدی را تجربه کردند و تورم نقطه به نقطه گروه میوه و خشکبار هم ۹۹.۹ درصد اعلام شد.
با تداوم روند فعلی و بی توجهی دولت نسبت به افزایش تورم خوراکیها و افزایش نیافتن میزان کالابرگ به ویژه برای اقشار میانی و فرودست که بیش از دیگران زیر فشار تورم قرار دارند، رشد چشمگیر نرخ فقر غیرقابل اجتناب خواهد بود.
