خرید کالای اساسی از آمریکا؛ درست یا غلط؟

مرتضی افقه-کارشناس اقتصادی:: نوسانات قیمت دلار بیش از هر چیز ناشی از بی‌ثباتی در روابط ایران و آمریکا است. تا زمانی که توافق نهایی و اجرایی نشود، بازار ارز همچنان با افت‌وخیز مواجه خواهد بود. بخش قابل توجهی از این نوسانات ناشی از تورم انتظاری و نگرانی فعالان اقتصادی نسبت به آینده است و عوامل روانی نیز تأثیر قابل توجهی بر بازار ارز دارند.از طرفی هرچند آزادسازی بخشی از منابع ارزی می‌تواند آثار مثبتی بر اقتصاد داشته باشد، اما حجم این منابع به اندازه‌ای نیست که بتواند خسارت‌ها و حفره‌های اقتصادی ایجادشده پس از جنگ را جبران کند.بخشی از افزایش اخیر نرخ دلار هم به باز شدن ثبت سفارش‌ها بازمی‌گردد. دولت پس از خسارت‌های ناشی از جنگ ناگزیر است بخشی از نیازهای کشور را از طریق واردات تأمین کند. همچنین اعلام شده حدود ۲ میلیارد دلار به بخش صنعت اختصاص یافته که این موضوع هم بر تقاضای ارز اثرگذار است. همچنین آغاز سفرهای تابستانی در بین اقشار برخوردار، از دیگر عوامل افزایش تقاضا برای ارز است.قیمت ارز و طلا همواره تحت تأثیر تحولات سیاسی قرار دارد. مسئولان اعلام کرده‌اند بخشی از این منابع در اختیار دولت قرار گرفته، اما هنوز مشخص نیست این منابع، مطابق آنچه آمریکا اعلام کرده، صرفاً برای خرید دارو و کالاهای اساسی قابل استفاده است یا دولت اختیار بیشتری برای تخصیص آن دارد. با این حال، اصل آزادسازی منابع ارزی بدون تردید می‌تواند آثار مثبتی بر اقتصاد داشته باشد. البته نباید انتظار داشت آزادسازی این منابع به کاهش چشمگیر نرخ ارز منجر شود، زیرا سایر متغیرها و ساختارهای اقتصادی خود را با سطوح فعلی نرخ ارز تطبیق داده‌اند.به هرحال بنده بعید می‌دانم حتی در بهترین شرایط و پس از دستیابی به توافق، نرخ دلار به کمتر از ۱۴۰ هزار تومان برسد؛ زیرا کاهش بیشتر می‌تواند تعادل بازار را بر هم بزند.از سوی دیگر خرید کالاهای اساسی و نهاده‌ها از آمریکا از منظر اقتصادی اقدامی منفی نیست، بلکه می‌تواند آثار مثبتی نیز داشته باشد، اما مخالفت‌ها با این موضوع بیشتر ریشه در نگاه‌های ایدئولوژیک و سیاسی دارد و تنگ نظری است. ازاینرو من معتقدم نمی‌توان برای همیشه ارتباط اقتصادی با بزرگ‌ترین قدرت اقتصادی جهان را قطع کرد و صرفاً به همکاری با کشورهای شرق متکی بود؛ زیرا تداوم چنین شرایطی به معیشت مردم و اقتصاد کشور آسیب می‌زند. در علم اقتصاد، انحصار یکی از نامطلوب‌ترین وضعیت‌هاست و وابستگی انحصاری به یک بلوک اقتصادی نیز نمی‌تواند به نفع اقتصاد ایران باشد. بنابراین پس از چهار دهه، زمان آن رسیده است که روابط اقتصادی ایران با کشورها به جز رژیم صهیونیستی اسراییل به سمت عادی‌سازی حرکت کند؛ چراکه ایران ظرفیت بالایی برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی دارد و رقابت میان کشورهای مختلف برای سرمایه‌گذاری در ایران می‌تواند به نفع اقتصاد کشور باشد.