دکتر رئوف پیشدار –استاد دانشگاه: نقش رسانه در ساخت و معرفی الگوهای مصرف امری کاملا شناخته شده و مورد اتفاق نظر اهل فن است. تذکر این نکته درابتدای بحث کاملاً لازم می آید که قدرت رسانه برخلاف برخی باورها در همه حال محدود است. رسانه هم زمانی قادر به انجام ماموریت های خود است که بستر و یا بسترهای لازم فراهم آورده شده باشد . در میان رسانه ها ، رسانه های دیداری مانند تلویزیون و سینما و فرآوردهای بصری دیگر ، به جهت جامعه شناختی آن ها ، تاثیر بسیار بیشتری برمخاطبان دارند. این نقش و سهم را رسانه های دیداری از جمله با برانگیختن تمامی حواس مخاطبان که از ویژگیهای این نوع رسانه هاست، ایفا می کنند که در رسانه های دیگر محدود، و از همین نظر است که اتفاق نظر داریم الگوهای معرفی شده از طریق رسانه های دیداری نقش و سهم بیشتر و عمیق تری در تغییر باور و نهایتا تغییر رفتار مخاطب دارند. در شکل گیری الگوی مصرف پایگاه هایی که افراد در آنها قرار دارند و یا می گیرند، مانند پایگاه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی سهم خود را دارند ، ولی سهم فرهنگ بیشتر از دیگر پایگاه هاست ، و از همین روست که رسانه با ماهیت فرهنگی می تواند نقشی در خور در ساخت و اصلاح الگو بخصوص در بلند مدت ایفا کند. این نقش در حوزه فرهنگ ، با ورود دیگر نهادهای ارتباطی ، اجتماعی ، فرهنگی و مذهبی مانند مساجد ، ائمه جماعات و نهادهای مرجع حوزه ، و سهم گیری آنها تکمیل می شود. اصلاح الگوی مصرف علاوه بر جنبه های فردی آن ، برای آنکه در جامعه به امری نهادینه مبدل گردد ، نیاز به یک عزم ملی درابعاد مختلف و بخصوص فرهنگی دارد . اسلام به عنوان زیربنای فکری جامعه و منبع و منشا تعالیم رفتاری ما ، در همه ی زمینه ها و از جمله در باب مصرف ، امر به اعتدال دارد . این امر مغایر با خوب خوردن ، خوب پوشیدن و خلاصه داشتن یک زندگی کیفی که همه ی نیازهای ما را آن هم به بهترین شکل برآورده کند ، نیست ، اما آنچه مذموم و نکوهیده است ، اسراف و تجمل گرایی در امور می باشد ، که غایت هدف اصلاح الگوی مصرف نیز پرهیز دادن این امر ، یعنی خودداری از اسراف است. در تلقی های ما در مصرف متاسفانه بسیاری از ارزش ها و ضد ارزش ها جای خود را به هم داده اند و برهمین اساس رفتارهایی شکل گرفته که تاملی حتی اندک در آنها نشان می دهد که نه با فرهنگ مذهبی ما سازگاری دارند که در آن ازجمله “بخورید ، بیاشامید ولی اسراف نکنید” مانفیست شمرده می شود ، و نه مطابقتی با فرهنگ ملی دارند که انبوهی از مثل ها و متل ها ، سخنان و پندهای حکیمانه در مذمت اسراف و مصرف گرایی درآن وجود دارد و از میراث فرهنگی ما محسوب می شود. اصلاح وضعیت مصرف در کشور بدیهی است که مثل هر امر فرهنگی دیگر نیاز به کاری طولانی و مهندسی دقیق و ظریف در حوزه خود دارد و مبرهن است که نمی توان و نباید انتظار دریافت پاسخ مناسب و لازم و نهادینه شده را در یک دوره کوتاه مدت داشت .آنچه مهم است این می باشد که مساله اصلاح الگوی مصرف به عنوان یک ضرورت قطعی و حیاتی باید در همه ی اذهان جای بگیرد، و به موازات آن، نهادهای الگو ساز بخصوص رسانه ها و نهادهای آموزشی و علمی و تحقیقی به ساخت و معرفی الگوهای مناسب بپردازند. اصلاح الگوی مصرف به عنوان یک نیاز ملی باید در همه ی ابعاد و زمینه ها تبدیل به یک باور نهادینه شود و نمی توان آنرا محدود به این دسته و یا آن دسته و یا این بخش و یا آن بخش کرد. کشور برای این مهم نیازمند برنامه ریزی دقیق و جامع و پاسخگو است و این مهم تنها با مشارکت دادن همه نیروهای دلسوز و نهادهای ذیربط و از درون تیم های حرفه ای بیرون می آید.
