مرتضی عزتی-اقتصاددان: حفظ تولید و نیازهای اولیه و ضروری مردم باید اولویت اصلی تصمیمگیران کشور باشد. تضعیف و نابودی تولید در ایران هدف اصلی تحریمها و حتی جنگ اخیر است زیرا با از بین رفتن تولید، فشار بر مردم دو چندان خواهد شد و به این ترتیب کشور ممکن است وارد یک روند خطرناک بحرانهای داخلی شود. بنابراین حفظ و تقویت تولید باید اولویت کشور باشد.افزایش تولید و به طور خاص تولید صنعتی و کشاورزی، در شرایط جنگی بسیار تعیین کننده است و به مردم برای تابآوری بیشتر کمک میکند، زیرا تولید بیشتر به معنای اشتغال بیشتر هم هست. در کنار حفظ و تقویت تولید، دولت باید به تامین نیازهای اساسی و مصرفی مردم هم اهتمام بیشتری ورزد. واردات کشور در شرایط جنگی باید به نحوی سازمان یابد که نیازهای اساسی مردم و مواد اولیه تولید به کشور وارد شود.دشمن با محاصره دریایی در تلاش است راه واردات این کالاها را به کشور مسدود کند و مسئولان ایرانی هم میتوانند با رفتن سراغ مسیرهای جایگزین، سیاست محاصره را به شکست بکشانند و واردات اولویت دار به کشور را انجام دهند. کشوری مانند ایران از ظرفیتهای بالقوهای برخوردار است که میتواند از آن راهها، محاصره را دور بزند و روند تجاری کشور را حفظ کند.
توجه به آمادگی روانی جامعه هم در حفظ ثبات اثرگذار است.
شرایط روانی مردم و جامعه میتواند نقش به سزایی در پایداری کشور داشته باشد. نظام تصمیمگیری کشور باید اقداماتی که به افزایش روحیه و سرزندگی مردم منجر میشود را انجام دهد تا با بهبود فضای ذهنی و روانی جامعه، کشور توان تاب آوردن در مقابل مشکلات جنگی که تا حد زیادی هم اجتناب ناپذیر است را داشته باشد. جامعهای که آرامش نسبی دارد، توان مقاومت بیشتری هم دارد.در کنار این موارد گفته شده، ما باید هم به مجموعههای نظامی و هم امنیتی غیرنظامی که این ماهها بسیار پرکار بودند و فشار زیادی از جنگ را حس کردند توجه کنیم. باید مشکلات آنها فهم شود و حتی حمایتهای اقتصادی در حد توان هم انجام شود تا بتوانیم در این نبرد نابرابر با دشمن، سربلند خارج شویم.نکته بسیار مهمی که باید مورد توجه باشد، این است که هر اقدامی که انجام میشود نباید به ایجاد تلاطم یا تحمیل شوک در اقتصاد منجر شود و دولت باید تمام این دست اقدامات را کنار بگذارد. حفظ وضع موجود باید در دستور باشد و تا میان مدن هدفگذاری، برنامهریزی، استراتژی و اقدامات مشخصی برای آن باید اندیشیده شود. باید دولتمردان برای بدترین سناریوها هم خود و کشور را آماده کنند و از حالا تمهیدات لازم را فراهم آورند. در مورد واردات خودرو من شنیدم که این خودروها از قبل ثبت سفارش شدند و ارزی برای واردات آنها اختصاص نمییابد و صرفا در حال تخلیه آنها هستند. اگر این شنیده من درست باشد که جای نگرانی ندارد اما به هر دلیل اگر منابع محدود شده ارزی کشورمان صرف واردات چیزهای غیرضروری شوند، به زیان کشور خواهد بود و در نهایت زمینه موفقیت ما در این جنگ را کاهش می دهد.ما در شرایط کمبود منابع ارزی، باید با اولویتگذاری دقیقتر، زمینه تخصیص بهینه ارز را فراهم کنیم. به همین جهت گفته میشود از واردات کالاهایی که ضروری نیستند باید جلوگیری شود. نه تنها ارز این کالاها نباید پرداخت شود که باید تا جای ممکن جلوی واردات آنها لااقل تا پایان جنگ گرفته شود. به این ترتیب جلوی انحراف در منابع ارزی گرفته خواهد شد.دولت نه تنها در مرحله تولید که باید در مرحله توزیع و قیمتگذاری هم نظارتها را تشدید کند تا یک وضعیت منصفانهای در کشور وجود داشته باشد. دولت باید جلوی واردات هر کالایی که در داخل کشور امکان تولیدشان وجود دارد را بگیرد و به جای آن مواد اولیه تولید را وارد کند. با این کار منابع کمتری هزینه میشود اما اشتغال زایی هم بیشتر میشود.
