دکتر رئوف پیشدار – استاد دانشگاه: مطابق با آمار؛ ۶۳۰ هزار شاغل صنعتی کم شدهاند؛ سهم صنعت از اشتغال پایین آمده، سرمایهگذاری منفی شده و بیکاری جوانان به ۲۳.۴ درصد رسیده است. اما نگرانکنندهتر از خودِ این اعداد، آیندهای است که پشت آنهاست، کارخانهای که تعطیل شود، سرمایهای که فرار کند و جوانی که وارد بازار کار نشود، با یک آمار اشتغال جبران نمیشود. وقتی تولید کوچک میشود و سرمایهگذاری عقب مینشیند، مسأله فقط «بیکاری امروز» نیست؛ داریم ظرفیت اشتغال فردا را هم از دست میدهیم. شاخص های قیمتی نشان میدهد: تیرماه ١۴٠۵، برای خانوارهای ایرانی ماهی بود که سیلی تورمش یک بار دیگر گوش معیشت و زندگی روزمرهشان را داغ کرد. شاخص قیمت مصرفکننده در این ماه به ۶۷۶.۹ رسید و این یعنی خانوارها برای خرید همان سبد ثابت کالاها و خدمات، نسبت به ماه قبل ۳.۱ درصد و نسبت به تیرماه سال گذشته ۸۷.۹ درصد بیشتر هزینه کردهاند. ظاهراً کاهش تورم ماهانه از ۵.۹ درصد در خرداد ماه به ۳.۱ درصد در تیرماه میتواند نشانهای از آرامتر شدن فضای قیمتی باشد، اما افزایش تورم سالانه به ۶۶ درصد نشان میدهد که فشار اصلی همچنان پابرجاست و حتی در سطحی عمیقتر ادامه دارد و دهک های پائین تورم بیشتری دارند.بر اساس دادههای مرکز آمار ایران در تیر ماه ۱۴۰۵، سهم خوراکیها در سبد هزینه دهک اوّل بیش از ۴۳ درصد است؛ در حالی که این سهم برای دهک دهم تنها حدود ۲۱.۵ درصد را تشکیل میدهد.از آنجا که نرخ تورم در گروه خوراکیها بالاتر است، فشار تورمی بیشتری به دهکهای کمدرآمد وارد میشود و تورم سالانه دهک اول به حدود ۷۵ درصد و دهک دهم به ۶۴ درصد رسیده است. پیش بینی می شود که امسال رکورد تاریخی رکود تورمی را در ایران تجربه خواهیم کرد! این را لابلای خبرها «مسعود نیلی» استاد اقتصاد دانشگاه خبر داده بود که با خروج آمریکا از برجام ۱۰.۵ میلیون نفر به زیر خط فقر مردم اضافه شدند!دکتر نیلی چند روز پیش در یادداشتی برای روزنامه« دنیای اقتصاد» از جمله نوشت: «نرخ ارز از ابتدای سال ۱۳۹۷ تاکنون، تقریبا ۵۰ برابر شده است. این در حالی است که در بازههای زمانی مشابه در گذشته، حداکثر ۴ برابر میشده است. این ۵۰ برابر شدن در مسیری هموار اتفاق نیفتاده و بهصورت ۷ بحران بزرگ ارزی، اقتصاد ایران را لرزانده است. سطح عمومی قیمتها در همین فاصله، کمی بیش از ۱۹ برابر شده، در حالی که در فاصلههای مشابه قبلی، حدودا ۳.۵ تا ۳.۸ برابر میشده است. در مورد خوراکیها، افزایش در مقیاس بیش از ۳۴ برابر است.تولید ناخالص داخلی از سال ۱۳۹۷ تاکنون رشد بسیار اندکی داشته و درآمد خالص ملی سرانه در همین فاصله، تقریبا ۱۲ درصد کاهش یافته است.در فاصله ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۳، تقریبا ۱۶ میلیون نفر به جمعیت زیر خط فقر افزوده شده است. این رقم، هیچ مشابه قبلی ندارد.از سال ۱۳۹۸، حدود ۵ میلیون نفر به جمعیت در سن کار اضافه شده، اما میزان خالص اشتغال، تنها ۴۰۰ هزار نفر افزوده شده است. سالانه تنها ۵۷ هزار شغل جدید اضافه شده است.از کل جمعیت حدود ۶۶.۵ میلیون نفر در سن کار، حدود ۴۰ میلیون نفر وارد بازار کار نمیشوند و حدود ۲.۵ میلیون نفر هم بیکارند. بخش غالب جمعیت غیرفعال و بیکار را جوانان در بازه سنی ۲۰ تا ۲۹ سال تشکیل میدهند.به جمعیت زنان در سن کار، ۲.۶ میلیون نفر افزوده شده اما نه تنها به اشتغال زنان افزوده نشده، بلکه ۷۰۰ هزار شغل هم کاهش داشته است.تنها ظرف یک سال از بهار ۱۴۰۴ تا بهار ۱۴۰۵، حدود ۶۳۰ هزار نفر از شاغلان صنعت کاسته شده است. اشتغال ذره ذره افزوده شده طی ۸ سال، تنها در یک سال بر باد رفته است.سالهای ۱۳۹۷ به بعد، علاوه بر اقتصاد، بیشترین چگالی را از نظر حوادث و مصیبتها داشته است؛ آبان ماه ۱۳۹۸، دی ماه ۱۳۹۸، کرونا، ۱۴۰۱، جنگ ۱۲ روزه، حوادث دی ماه ۱۴۰۴ و مرحله دوم جنگ، همگی روح و روان جامعه ایران را عمیقا تحت تاثیر قرار دادهاند.هر تصمیمی امسال بگیریم، یکی از دو سرنوشت متفاوت بنیادی را برایمان رقم خواهد زد. یک رویکرد، حکمرانی را عرصه جنگاوری میداند. رویکرد دیگر، حکمرانی را عرصه فراهمآوری آرامش و صلح و ثبات و رفاه در سایه عزت و استقلال کشور میبیند.
