post

«نقش اقتصاد» گزارش مي دهد

موانع بزرگ بر سر خط لوله صلح

مجتبی رحیمی یروزنامه نگار: طرح خط لوله بلندپروازانه گاز ايران و پاکستان به حالت تعليق درآمد. اين پروژه پتانسيل تغيير انرژي و شايد چشم انداز سياسي منطقه را دارد، اما اکنون ظاهراً تحت فشار ايالات متحده به حالت تعليق درآمده است. هند در ابتدا بخشي از اين پروژه بود، اما بيش از يک دهه پيش […]

تاریخ انتشار: 5 شهریور 1402 - 11:48
کد خبر: 10084

مجتبی رحیمی یروزنامه نگار: طرح خط لوله بلندپروازانه گاز ايران و پاکستان به حالت تعليق درآمد. اين پروژه پتانسيل تغيير انرژي و شايد چشم انداز سياسي منطقه را دارد، اما اکنون ظاهراً تحت فشار ايالات متحده به حالت تعليق درآمده است. هند در ابتدا بخشي از اين پروژه بود، اما بيش از يک دهه پيش به دليل نگراني‌هاي امنيتي و قيمت گاز از آن خارج شد. کنار گذاشتن خط لوله درست زماني رخ داد که پاکستان در تلاش است تا اقتصاد خود را که با کمبود نقدينگي مواجه است را بهبود بخشد.

به گزارش «نقش اقتصاد» بحث بر سر خط لوله ايران و پاکستان در سال ۱۹۹۵ آغاز شد. دو کشور در سال ۱۹۹۵ قراردادي را امضا کردند. ابتدا مقرر شد خط لوله‌اي از ميدان گازي پارس جنوبي به کراچي احداث شود. بعدها از سوي ايران پيشنهاد شد که اين خط لوله بايد تا هند گسترش يابد. قرارداد اوليه بين ايران و هند در سال ۱۹۹۹ به امضا رسيد.

عنصر ژئوپليتيک

در ابتدا هند به اين خط لوله علاقه مند بود، چون به عنوان راهي مؤثر براي دستيابي به امنيت انرژي تلقي مي‌شد. اما ترديدها در محافل هندي باقي ماند؛ چرا که قرار بود خط لوله از پاکستان عبور کند و وابستگي انرژي به يک دشمن منطقه‌اي براي امنيت انرژي حرکتي بسيار خطرناک تلقي مي‌شد. بعلاوه اينکه ايران تقريباً هميشه خود را در تضاد با ايالات متحده مي‌بيند هم يک نگراني بزرگ بود.

در سالهاي اوليه، خط لوله گاز از ايران نيز به عنوان چيزي که مي‌تواند با برنامه‌هاي چين در رابطه با گوادر و افغانستان مقابله کند، تلقي مي‌شد. اما در آن سال‌ها، ائتلاف به رهبري آمريکا به‌طور قاطعانه‌اي مسئوليت امور افغانستان را بر عهده داشت.

عنصر ديگر رقابت ژئوپليتيک منطقه‌اي بين عربستان سعودي و ايران بود. اگرچه در حال حاضر روابط ايران و عربستان سعودي گرم شده است، اما در دهه‌هاي ۲۰۰۰ و ۲۰۱۰ اين رقابت مسائل بسياري را در منطقه ايجاد کرده بود. خط لوله گاز ايران و پاکستان در محافل عربستان سعودي به عنوان رويدادي تلقي مي‌شد که ايران و پاکستان را به هم نزديک‌تر مي‌کرد.

بر اساس برخي از گزارش‌ها عربستان سعودي در سال ۲۰۱۲ تلاش کرد پاکستان را براي ترک خط لوله گاز تحت فشار قرار دهد و عرضه نفت و همچنين تاسيسات نفتي را ارائه کرد.

در سال ۲۰۱۱، ايران اعلام کرد که ساخت بخشي از خط لوله در سمت خود را به پايان رسانده و در انتظار تکميل در سمت پاکستان است. ايران گفته بود که اگر پاکستان تا سال ۲۰۱۴ ساخت و ساز در سمت خود را تکميل نکند، بايد جريمه بپردازد. طبق گزارشات، اين جريمه به اندازه ۱ ميليون دلار در روز بود.

اين خط لوله با مشکلات ديگري نيز مواجه بود. در سال ۲۰۱۲، وزارت دارايي پاکستان گفت که در ميان سرمايه گذاران خصوصي اشتياق زيادي براي پروژه خط لوله وجود ندارد. اين وزارتخانه حتي به فکر وضع ماليات بر مصرف کنندگان براي رفع اين مشکل بود.

اين پروژه تقريباً هميشه با مخالفت ايالات متحده روبرو شده است. بنا بر گزارش‌ها، ايالات متحده که از لحاظ تاريخي متحد پاکستان بوده و ميلياردها دلار در طول سال‌ها به اين کشور سرازير کرده است، از اين احتمال که پاکستان با ايران، دشمن ژئوپليتيکي آمريکا متحد شود خوشحال نبود.

پاکستان تلاش کرد تا فشار را تحمل کند. در سال ۲۰۱۲، حنا رباني خار، وزير امور خارجه پاکستان گفت که پاکستان تحت فشاري که ايالات متحده اعمال مي‌کند، مقاومت مي‌کند. وي گفت: پروژه خط لوله گاز ايران-پاکستان در راستاي منافع ملي پاکستان است و به هر قيمتي تکميل خواهد شد. تکميل اين پروژه دردسر ديگري را براي پاکستان به همراه داشت. بخشي از اين خط لوله از استان ناآرام بلوچستان عبور کرده بود.

ايالت بلوچستان براي مدت طولاني شاهد شورش بوده و اين منطقه نيز داراي گروه‌هايي است که به دنبال استقلال از پاکستان هستند. ورشيان در گذشته به نيروها و حتي تأسيسات پاکستاني حمله کرده‌اند. ين در توسعه بندر گوادر در پاکستان مشارکت دارد. گوادر در استان بلوچستان است. اين بندر توسط چين به عنوان بخشي از پروژه کريدور اقتصادي چين و پاکستان توسعه مي‌يابد. حملاتي به اتباع چيني حاضر در اين پروژه نيز صورت گرفته است.

يکي ديگر از تحولات بين المللي که مانعي براي خط لوله گاز بوده است، مساله ايران و آمريکاست. روابط دو کشور پس از دستيابي به توافق هسته‌اي ايران در سال ۲۰۱۵ گرم شده بود. اين توافق زماني که دونالد ترامپ، رئيس‌جمهور وقت آمريکا، از خارج شد و دوباره تحريم‌ها را عليه جمهوري اسلامي وضع کرد از بين رفت. تحريم‌هاي وضع شده مضر بودند، زيرا در زمان ساخت خط لوله عنصر بازدارنده‌اي براي پاکستان بودند.

به گفته برخي از کارشناسان پاکستان تا زماني که تحريم‌هاي آمريکا عليه ايران باقي است يا واشنگتن به طور ضمني به اسلام‌آباد براي ادامه پروژه چراغ سبز نشان ندهد، در پيگيري اين پروژه ناتوان است. اين پروژه با وجود کمبود شديد انرژي در کشور ۲۴۰ ميليون نفري آسياي جنوبي (پاکستان) متوقف شده است.










ارسال دیدگاه

< / End-->