اگرچه مبادلات تجاری ایران و کانادا طی سالهای اخیر از نظر حجم کاهش یافته، اما رشد صادرات ایران به این کشور و حرکت به سمت استفاده از ظرفیتهای استانداردسازی و تجاریسازی، از شکلگیری رویکردی جدید در توسعه صادرات حکایت دارد؛ رویکردی که هدف آن تنها ورود به بازار کانادا نیست، بلکه استفاده از این ظرفیت برای دسترسی به بازارهای متنوع جهانی است.
به گزارش نقش اقتصاد آنلاین، در بیش از یک دهه اخیر، سیاستگذاری تجاری کشور متمرکز بر تجارت با چند کشور محدوده بوده است. رویکردی که تا حد زیادی تحت تأثیر محدودیتهای تجاری و مالی ایران در فضای بینالمللی شکل گرفته است. با وجود این محدودیت ها دولت در یکی دو سال اخیر در تلاش برای توسعه روابط تجاری و کسب بازارهای متنوعتر است .در همین مسیر سازمان توسعه تجارت ایران مجوزهایی را برای فعالیت مراکز تجاری از جمله مرکز تجارت ایران در کانادا صادر کرده است.
دادههای رسمی نشان میدهد، در یک دهه اخیر مبادلات تجاری ایران با کشورهای آمریکای شمالی روندی نزولی داشته است. عمده کشورهای طرف معامله ایران در این منطقه، کانادا، ایالات متحده آمریکا، مکزیک و کوبا هستند. کشورهایی که از اواخر دهه 50 تاکنون، مجموع مبادلاتشان با ایران همواره بهمراتب کمتر از سطح تجارت تهران با کشورهای همسایه و حوزه خلیج فارس بوده است.
کارشناسان و فعالان اقتصادی، نبود روابط دیپلماتیک کامل، تداوم و تشدید تحریمها، محدودیتهای بانکی، پیچیدگیهای انتقال پول، الزامات استانداردی و دشواریهای لجستیکی را از مهمترین موانع گسترش روابط تجاری ایران با کشورهای آمریکای شمالی میدانند.
با این وجود، در همین سالهای اخیر، روند تجارت ایران و کانادا نسبت به برخی کشورهای این منطقه متفاوت بوده است. دادههای سایت Trading Economics نشان میدهد حجم تجارت کالایی ایران و کانادا در سال ۲۰۲۵ به حدود ۳۱۴ میلیون دلار آمریکا رسیده است. بر اساس این آمار، واردات ایران از کانادا حدود ۲۷۵.۷ میلیون دلار و صادرات ایران به کانادا حدود ۳۸.۸ میلیون دلار بوده است.
عمده واردات ایران از کانادا را دانههای روغنی و محصولات کشاورزی تشکیل میدهد. در مقابل، خشکبار، میوه، فرش، محصولات غذایی و برخی اقلام مصرفی از مهمترین اقلام صادراتی ایران به بازار کانادا محسوب میشوند.
بررسی آمارهای سال ۲۰۲۳ نیز نشان میدهد، حجم تجارت دو کشور در آن سال حدود ۳۶۴ میلیون دلار بوده است. در این سال ایران حدود ۳۳۸ میلیون دلار کالا از کانادا وارد و در مقابل حدود ۲۶ میلیون دلار کالا به این کشور صادر کرده بود.
مقایسه این ارقام نشان میدهد ، اگرچه حجم کلی مبادلات تجاری ایران و کانادا ، در دو سال مورد بررسی کاهش داشته، اما ارزش صادرات ایران به کانادا از حدود ۲۶ میلیون دلار در سال ۲۰۲۳ به حدود ۳۸.۸ میلیون دلار در سال ۲۰۲۵ افزایش یافته است. این روند، در کنار ظرفیتهای گستردهتر تجاریسازی از طریق ساختارهای کانادایی در سالهای اخیر نشان میدهد که موضوع فقط ورود کالا به بازار کانادا نیست؛ بلکه استفاده از استاندارد، اعتبار، برندینگ و مدلهای تجاری کانادایی است که میتواند به ابزاری برای ورود هدفمندتر کالاها و خدمات ایرانی به بازارهای دیگر تبدیل شود.
از نگاه بازرگانان، در شرایطی که مسیر تجارت خارجی برای بنگاههای ایرانی با پیچیدگیهای جدیتری نسبت به گذشته همراه شده، استفاده از ظرفیتهای بینالمللی برای استانداردسازی، برندینگ، تجاریسازی و ورود حرفهایتر به بازارهای هدف، به یکی از ضرورتهای مهم صادراتی تبدیل شده است.
صادرات در اقتصاد امروز، دیگر فقط عبور کالا از مرزها نیست. آنچه جایگاه یک محصول را در بازارهای جهانی تعیین میکند، مجموعهای از الزامات فنی، تجاری و بازاریابی است که از مرحله آمادهسازی تا عرضه را دربر میگیرد. در چنین فضایی، بیش از گذشته ضرورت دارد، به دنبال سازوکارهایی برای افزایش شانس حضور پایدار در بازارهای خارجی رفت.
در راستای سیاستهای توسعه تجارت و تنوعبخشی به بازارهای صادراتی، طی ماههای اخیر اقداماتی برای شناسایی و توانمندسازی بنگاههای اقتصادی ایرانی بهمنظور حضور مؤثرتر در بازارهای بینالمللی در دستور کار قرار گرفته است.
این برنامهها تنها بر صادرات مستقیم به یک بازار خاص متمرکز نیست، بلکه با بهرهگیری از ظرفیتهای استانداردسازی، برندینگ، شبکهسازی تجاری، اصلاح بستهبندی و انطباق با الزامات بازارهای هدف، زمینه ورود محصولات و خدمات ایرانی به بازارهایی مانند کانادا، امارات، آفریقا، کشورهای حوزه قفقاز، اوراسیا و سایر مقاصد صادراتی را فراهم میکند. در این چارچوب، واحدهای تولیدی، شرکتهای خدماتی، تأمینکنندگان و مجموعههای دانشبنیان دارای ظرفیت صادراتی، پس از ارزیابی توانمندیها و قابلیتهای خود، میتوانند از مسیرهای حرفهایتر برای حضور در بازارهای جهانی بهرهمند شوند.
در قالب این رویکرد، فرآیندهایی همچون ارزیابی ظرفیت صادراتی، بررسی الزامات فنی و استانداردی، اصلاح بستهبندی و مستندات، طراحی مسیر ورود به بازار، تدوین برنامههای بازاریابی تجاری (B2B)، معرفی به شبکههای تخصصی و بررسی مدلهای همکاری مشترک برای شرکتهای منتخب پیشبینی شده است.
همچنین متناسب با ویژگی هر پروژه، امکان حمایت در حوزههایی مانند آمادهسازی صادراتی، لجستیک، بازاریابی، تجاریسازی، تولید مشترک و مدیریت بخشی از هزینههای اجرایی نیز وجود دارد. هدف از این اقدامات، افزایش آمادگی بنگاههای ایرانی برای حضور پایدار در بازارهای بینالمللی و بهرهگیری از ساختارهای تجاری معتبر بهمنظور ارتقای رقابتپذیری کالاها و خدمات ایرانی در بازارهای هدف است.
