افزایش هزینه سوخت، پیامدهای جنگ و فشارهای ناشی از سیاستهای تجاری دولت، تورم را دوباره به موضوعی سیاسی تبدیل کرده است. در واکنش، ترامپ به جای تکیه صرف بر سازوکارهای بازار، مستقیماً شرکتها را هدف قرار داده و از آنها خواسته قیمتها را کاهش دهند؛ اقدامی که حامیانش آن را دفاع از مصرفکنندگان میدانند و منتقدانش آن را تغییر مسیر خطرناک از اقتصاد بازار آزاد به سمت فشار سیاسی بر بخش خصوصی ارزیابی میکنند.
فایننشالتایمزنوشت، منتقدان نگران حرکت به سوی «راهبرد فوقپوپولیستی» هستند، در حالی که تورم همچنان ادامه دارد.
در هفتههای اخیر، رئیسجمهور آمریکا به خردهفروشان سوخت هشدار داده است که اگر قیمتها را به میزان قابل توجهی کاهش ندهند، با «مشکلات بزرگی» مواجه خواهند شد. او همچنین اعلام کرده که تحت فشار قرار دادن شرکت والمارت برای کاهش قیمت هزاران کالا، نتیجه اقدامات او بوده است.
پاشا مهدوی، دانشمند علوم سیاسی در دانشگاه کالیفرنیا، سانتا باربارا، گفت: «این یک چرخش دیوانهوار برای یک دولت محافظهکار است. آنچه من دیدهام ترامپ انجام میدهد، چیزی است که من و دیگران آن را “ترامپیسم” (Trumpismo) نامیدهایم.»
او افزود: «بسیار طعنهآمیز است که رئیسجمهوری که همواره از بازارهای آزاد دفاع کرده، در عمل به سراغ الگوی سوسیالیستی و فوقپوپولیستی رفته است؛ و این واقعاً نگرانکننده است.»
ترامپ روز دوشنبه در شبکه اجتماعی تروث سوشال (Truth Social) نوشت که والمارت، بزرگترین خردهفروش کشور، «به درخواست دولت من» قیمتها را کاهش داده است و از رقبای این شرکت خواست که «از این میهنپرستان واقعی الگو بگیرند».
والمارت در بیانیه خود درباره آغاز فروش ویژه تابستانی این هفته، که پس از نشست میان خردهفروشان آمریکایی و مقامهای وزارت کشاورزی برگزار شد، هیچ اشارهای به رئیسجمهور نکرد. این شرکت به درخواست برای اظهار نظر نیز پاسخی نداد.
ترامپ همچنین اخیراً از جایگاههای عرضه بنزین خواست «قیمتهای خود را فوراً پایین بیاورند» و به آنها گفت که «هدفگذاری را روی حدود ۲.۵۰ دلار برای هر گالن آغاز کنند»، در حالی که دولت او تحقیقاتی را درباره افزایش غیرمنصفانه قیمتها آغاز کرده بود. او هشدار داد: «اگر خردهفروشان این کار را انجام ندهند، مشکلات بزرگی در پیش خواهد بود.»
او افزود: «به نظر من این نشانهای از میزان مشکلاتی است که رئیسجمهور با آن روبهرو است، زیرا همه چیز بسیار گران شده است.»
این تغییر رویکرد، تضاد آشکاری با اظهارات ترامپ در اجلاس داووس در سال ۲۰۲۰ دارد؛ زمانی که او سرمایهداری آمریکا را «نمونهای برای جهان از یک نظام کارآمدِ مبتنی بر آزادی اقتصادی دانست که بیشترین منافع را برای بیشترین تعداد افراد ایجاد خواهد کرد.»
تلاشهای رئیسجمهور برای مهار قیمتهای بالا در شرایطی انجام میشود که افزایش شدید هزینه سوخت، که به دلیل جنگ او علیه ایران رخ داده است، تورم را به بالاترین سطح خود در سه سال اخیر رسانده؛ بهطوری که رشد سالانه قیمتها در ماه مه به ۴.۲ درصد رسیده است.
رأیدهندگان نیز به طور فزایندهای ناامید شدهاند؛ بهطوری که یک نظرسنجی اخیر فایننشال تایمز نشان داد ۵۸ درصد از پاسخدهندگان معتقدند جنگ ارزش هزینههای آن را نداشته است. این وضعیت دولت را در شرایط دشواری قرار داده، زیرا تلاش میکند پیش از انتخابات میاندورهای ماه نوامبر، نارضایتی رأیدهندگان را کاهش دهد.
یک مقام کاخ سفید گفت اقدامات دولت با هدف افزایش عرضه کالاها برای کاهش هزینههای مصرفکنندگان انجام میشود و این ادعا را رد کرد که دولت از اصول بازار آزاد فاصله گرفته است.
او گفت: «روایتی وجود دارد مبنی بر اینکه دولت بیش از حد مداخلهگر است و بازار آزاد را نقض میکند، اما همه چیز بر اساس یک درک بنیادی از اصول اقتصاد ۱۰۱ استوار است: وقتی عرضه را افزایش میدهید، قیمتها کاهش پیدا میکنند.»
بازگشت ترامپ به کاخ سفید تا حد زیادی تحت تأثیر خشم رأیدهندگان از قیمتهای بالای دوران ریاستجمهوری سلف او، جو بایدن، شکل گرفت. ترامپ در جریان مبارزات انتخاباتی وعده داده بود که «به تورم پایان دهد» و «دوباره آمریکا را مقرونبهصرفه کند.»
اما اکنون او با همان مشکل روبهرو شده است. دموکراتها از موضوعی که آن را «تورم ترامپ» (Trumpflation) نامیدهاند بهرهبرداری کردهاند و سیاستهای رئیسجمهور، از جمله جنگ در ایران و نظام تعرفهای او، را عامل افزایش اخیر قیمتها معرفی کردهاند.
قیمت بنزین به ۳.۸۸ دلار به ازای هر گالن افزایش یافته است؛ رقمی که حدود ۳۰ درصد بیشتر از زمان آغاز جنگ در ماه فوریه است، هرچند از بالاترین سطح ثبتشده در ماه مه کاهش یافته است. قیمت گازوئیل نیز یکسوم افزایش یافته است.
دانشگاه براون برآورد کرده است که جنگ، بیش از ۵۰۰ دلار هزینه سوخت اضافی به طور متوسط بر هر خانوار آمریکایی تحمیل کرده است.
قیمت سوخت و میوه افزایش یافته است…
ران بونژان، استراتژیست جمهوریخواه، گفت دولت باید یک «تلاش سیاسی متمرکز» ارائه دهد تا به رأیدهندگان نشان دهد که کاخ سفید برای مهار تورم در حال اقدام است.
او گفت: «برای دولت مفید است که نشان دهد در حال تلاش است. [اما] … غلبه بر این مشکل بسیار دشوار خواهد بود، مگر اینکه واقعاً تغییراتی رخ دهد.»
برخی از تلاشهای دولت نیز نتیجه داده است. تلاش برای مهار آنفلوآنزای پرندگان و بررسی افزایش قیمتها باعث شد قیمت تخممرغ از رکوردهای تاریخی خود که در مارس ۲۰۲۵ ثبت شده بود، کاهش یابد.
کاخ سفید همچنین در چارچوب برنامه بیمهای دارویی موسوم به ترامپ آراکس (Trump Rx)، با شرکتهای داروسازی توافقهایی انجام داده است تا قیمت داروها را به میزان قابل توجهی کاهش دهند.
اما نظرسنجی اخیر FT Focaldata که هفته گذشته انجام شد، نشان داد ۶۷ درصد از رأیدهندگان از نحوه مدیریت هزینههای زندگی توسط ترامپ ناراضی هستند. تنها ۳۶ درصد گفتند که عملکرد کلی رئیسجمهور را تأیید میکنند؛ رقمی که نسبت به ماه قبل دو درصد کاهش یافته است.
اقتصاددانان طرفدار بازار آزاد نگراناند که مداخلات اخیر دولت بتواند آسیبهای بلندمدتی به بازار وارد کند؛ زیرا شرکتها تلاش میکنند رضایت ترامپ را جلب کنند.
رایان بورن از مؤسسه کاتو، یک اندیشکده لیبرترین، گفت: «ما شاهد نوعی فساد کلی در اقتصاد بازار هستیم که از سوی این دولت و با استفاده از تریبون ریاستجمهوری برای تحت فشار قرار دادن شرکتها درباره قیمتها و تصمیمات سرمایهگذاری آنها ایجاد شده است.»
او افزود: «این احتمال وجود دارد که شرکتها در واکنش به این فشارها، قیمتها را به شکلی کاهش دهند که به نفع سهامداران یا مشتریانشان نباشد؛ و این موضوع میتواند پیامدهای منفیای داشته باشد که مدتها پس از پایان این دولت نیز ادامه پیدا کند.»
