چشم انداز بازار سرمایه

مهدی حاجی‌وند- کارشناس بازار سرمایه: بازار سرمایه در یک‌سال گذشته با ثبت بازدهی حدود 73 درصدی، در حالی بخش مهمی از عقب‌ماندگی خود را نسبت به تورم جبران کرده است، که این رشد پس از دوره‌ای از رکود و بی‌اعتمادی رخ داد؛ دوره‌ای که در آن بخشی از سرمایه‌ها به سمت بازارهایی مانند ارز و طلا حرکت کرده بود. با این حال، فاصله میان رشد شاخص و تورم همچنان نشان می‌دهد که بازار سهام هنوز برای رسیدن به نقطه تعادل، مسیر نسبتا طولانی پیش‌رو دارد.

بر این اساس تجربه تاریخی بازار سرمایه نشان می‌دهد بورس معمولا با تاخیر نسبت به موج‌های تورمی واکنش نشان می‌دهد؛ و زمانی که افزایش قیمت‌ها ابتدا در بازارهای موازی نمایان می‌شود، شرکت‌های بورسی در ادامه با تغییر در درآمدها، قیمت فروش محصولات و سودآوری خود واکنش نشان می‌دهند. به همین دلیل، در دوره‌هایی که شرایط بنیادی شرکت‌ها مناسب بوده، سهام توانسته علاوه بر جبران کاهش ارزش پول، بازدهی بیشتری نیز برای سرمایه‌گذاران ایجاد کند.

اما نکته مهم این است که تورم به‌تنهایی موتور رشد بورس نیست؛ و اگرچه افزایش سطح قیمت‌ها می‌تواند درآمد اسمی شرکت‌ها را افزایش دهد، اما عواملی مانند قیمت‌گذاری دستوری، محدودیت‌های تولید، هزینه‌های انرژی، نرخ بهره و سیاست‌های پولی می‌توانند مانع انتقال کامل اثر تورم به سود شرکت‌ها شوند.

بر این اساس در شرایط فعلی، نگاه سرمایه‌گذاران بیش از گذشته به گزارش‌های مالی شرکت‌ها و کیفیت سودآوری معطوف شده است.

از سوی دیگر، انتشار عملکرد مناسب برخی شرکت‌ها و بهبود چشم‌انداز تعدادی از صنایع باعث شده بخشی از بازار سهام به سمت سهام بنیادی حرکت کند. در همین حال، نسبت قیمت به سود بازار نیز در محدوده‌ای قرار گرفته که از نگاه بسیاری از تحلیلگران، هنوز نشان‌دهنده ارزش‌گذاری غیرمنطقی کل بازار نیست.

با این حال، مسیر آینده بورس به چند متغیر کلیدی وابسته است.

بر این اساس نرخ سود بانکی یکی از مهم‌ترین عوامل اثرگذار خواهد بود؛ چراکه افزایش بازدهی بدون ریسک می‌تواند بخشی از سرمایه‌ها را از بازار سهام دور کند. در مقابل، ثبات سیاست‌های پولی و ایجاد فضای قابل پیش‌بینی می‌تواند به تداوم حضور سرمایه‌گذاران کمک کند.

نرخ ارز نیز همچنان یکی از متغیرهای تعیین‌کننده برای بسیاری از صنایع بورسی است. شرکت‌های صادرات‌محور، صنایع کامودیتی‌محور و بنگاه‌هایی که درآمدهای ارزی دارند، به شدت تحت تاثیر روند نرخ ارز و سیاست‌های تجاری قرار می‌گیرند.

در کنار متغیرهای اقتصادی، فضای سیاسی نیز نقش مهمی در رفتار سرمایه‌گذاران دارد. بازار سرمایه به‌طور معمول نسبت به افزایش نااطمینانی واکنش محتاطانه نشان می‌دهد؛ چرا که سرمایه‌گذار زمانی حاضر به پذیرش ریسک بیشتر است که چشم‌انداز آینده روشن‌تر باشد.

بر این اساس به نظر می‌رسد بورس پس از یک دوره جاماندگی، بخشی از مسیر جبران را طی کرده است؛ اما ادامه این روند دیگر صرفا با رشد تورم یا افزایش قیمت‌ها تضمین نمی‌شود؛ و بازار سرمایه در مرحله جدید، بیش از گذشته میان شرکت‌های قوی و ضعیف تفکیک خواهد کرد و سهامی که توانایی رشد واقعی سودآوری داشته باشند، شانس بیشتری برای همراهی با تورم و حتی عبور از آن خواهند داشت.