جهانبخش سنجابی-دبیرکل اتاق بازرگانی ایران و عراق:اینترنت بینالملل از هجدهم دیماه به دلیل مسائل امنیتی خاموش شد تا این بار قطعی اینترنت طولانیتر از دفعات قبل شود و نبض زندگی بسیاری از کسب و کارها را قطع کند. هرچند بهتدریج با آرام شدن فضا در اتاق بازرگانی تهران و تعدادی از اتاقهای شهرستانها، یک نوع اتصال به اینترنت بینالملل در اختیار تجار قرار گرفته است. حتی اگر یک تاجر در بازار مقصد حضور داشته باشد، به هر شکل بخشی از ارتباطات مربوط به ارتباطات بینالملل است و مقید به جغرافیای کشور نیست و حتماً باید دسترسیهای لازم از این طریق برای فعالان تجاری باشد.
متأسفانه در دوره قطعی اینترنت – که البته آمار ۱۰ ماهه امسال هنوز منتشر نشده – تقریباً مشاهدات میدانی نشان میدهد که به ۳ علت در تجارت با همسایگان از جمله عراق، در اواخر دی ماه و اوایل بهمن ماه سال جاری با افت مواجه بودیم.
در این میان دلیل نخست کاهش صادرات ایران را باید حذف ارز ترجیحی دانست. حذف ارز ترجیحی موجب شد قیمت بعضی از کالاهایی که مواد اولیهشان مشمول دریافت تعرفههای ارز ترجیحی بود، مثل انواع شیرینی و شکلات، قطعات مرغ بستهبندیشده و تخممرغ، در داخل با افزایش قیمت مواجه شود و بسیاری از تولیدکنندگان و صادرکنندگان ایرانی نتوانند به قیمتهای قبلی پایبند باشند و طبیعتاً این موضوع باعث افت مقطعی صادرات شد. البته پیشبینی میشود این کاهش در میانمدت تا حدی جبران شده و موجبات رقابتیتر شدن بازار شود، ضمن اینکه محصولاتی که دارای مزیت رقابتی هستند، این افت مقطعی را پر خواهند کرد.
درباره دومین دلیل کاهش صادرات ایران در دو ماهه اخیر، باید بگویم همزمان با حذف ارز ترجیحی در کشور، عراق سامانه اتوماسیون گمرکی «آسیکودا» را نصب کرد و این کار باعث شد که عملاً هزینههای مترتب بر ترخیص کالاها افزایش پیدا کند، زیرا تعرفههای قبلی بیشتر مبتنی بر کار ترخیصکاران عراقی و مبتنی بر بار یک کامیون بود، اما پس از اجرای سامانه جدید به دلیل انطباق روابط با ضوابط گمرک جهانی، عوارض مترتب بر صادرات کالا از همه کشورها ازجمله ایران به عراق، افزایش پیدا کرد. تجار عراقی برای اینکه دولت عراق را وادار به عقبنشینی کنند، حجم وارداتشان را کاهش دادند، البته این سامانه در تمام مرزهای عراق نصب شد و فقط محدود به مرز جغرافیایی عراق با ایران نبود؛ حتی در مرزهای اردن و عربستان با عراق نیز همین اتفاق افتاد.
دلیل سوم کاهش تجارت ایران نیز غیرفعال کردن کارتهای یکبارمصرف بازرگانی و افزایش هزینه استفاده از کارتهای اجارهای بوده است. درنهایت قطع ارتباطات اینترنتی اعم از قطع ارتباط بین خریدار و فروشنده و به تبع آن قطع ارتباط بین شبکههای صرافی طرفینی، مشکلات نقد و انتقال پول و مشکلات تعامل بین خریدار و فروشنده موجب کاهش صادرات شد و البته این مشکل هنوز هم در واقع وجود دارد.
در این میان تمهیداتی برای استفاده تجار از اینترنت بینالملل در شرایط کنونی اندیشیده شده و چیزی که عملیاتی شده، همان دسترسی به یک اینترنت بینالملل از طریق آیپی ثابت است که در واقع محل اتصال این نوع اینترنت در اتاقهای بازرگانی است. متأسفانه اینترنت مبتنی بر سیمکارت که قبلاً در اختیار تجار تحت عنوان «سیمکارت یا خطوط سفید» بود، فعلاً قطع است و اگر کسی بخواهد با دستگاه ارتباطیاش به اینترنت بینالملل وصل شود، باید به محل اتاق بازرگانی مراجعه کند و به هاتاسپاتی که در آن محل در دسترس است، وصل شود و آن هم برای زمان محدودی بین نیم تا یک ساعت، بسته به میزان شلوغی یا خلوتی و تعداد مراجعین، از اینترنت برخوردار شود.
اینگونه دسترسی به اینترنت قطعاً پاسخگوی نیازمندی همه نیست، اگر اتاقی مثل اتاق تهران که بیستوچند هزار عضو دارد، روزانه ۱۰ درصد اعضا برای دسترسی به اینترنت مراجعه کنند، قطعاً دو هاتاسپات که هر کدام ظرفیت اتصال محدود و افت سرعت ناشی از اتصال همزمان چندین دیوایس ارتباطی دارند، نمیتواند جوابگوی تجار باشند. بنابراین، باید برای تجار تمهیدات جدیتری اندیشیده شود. هرچند قولهایی داده شده، ولی تاکنون عملیاتی نشده است.
بازیگران و فعالان اقتصادی دو طرف در حوزه کشورهایی مثل چین، امارات، عراق، افغانستان و ترکیه، چند هزار نفر و چند ده هزار نفر هستند؛ بنابراین دولت لازم است که با فوریت، تمهیدی را برای ارتباط و دسترسی فعالان بازرگانی و فعالان تولید و تجارت به اینترنت بینالملل و حداقل پلتفرمهای استاندارد مثل ایمیل و برخی از شبکههای اجتماعی فراگیر فراهم کند تا سایر کشورها سهم بازار ایران را نگیرند.
