غـول چهـارم انـرژی جهان غرق در ناترازی

هاشم اورعی رئیس هیات مدیره انجمن انرژی‌های تجدیدپذیر: درباره چرایی بروز ناترازی انرژی در کشور باید در وهله نخست بدانیم کـه چرا غـول چهـارم انـرژی جهان این چنین غرق در ناترازیست؟ ما با تولید 4.25 میلیون بشکه نفت و میعانات گازی در روز در رتبه پنجم جهان قرار داریـم و در سال 2023 میلادی با تولید 252 میلیارد متر مکعب گاز پس از امریکا و روسیه جایگاه سـوم را بـه خود اختصاص داده‌ایم. بدین ترتیب با تولید 8.5 تا 9 میلیـون بشـکه معـادل نفـت خـام در روز چهارمین تولید کننده نفت وگاز جهان هستیم. مشکل اصلی ما نه تولید بلکه مصرف است. با این وجود هنوز هم تمام تمرکز بر تولید معطوف بوده و مصرف رها شده است. ادامه این روند در سال آینده کشور را در معرض 33 درصد ناترازی در گاز، 35 درصد برق، 20 درصد بنزین و 5 درصد در حوزه گازوئیل قرار خواهد داد. در حال حاضر ما در رتبه چهارم مصـرف گـاز جهـان قـرار داشـته و باتوجه به اینکه متوسط تولید ناخالص داخلی جهان 2.2 برابر ایران است، به این نتیجه می‌رسیم که شدت مصرف انرژی ایران 4.4 برابر جهان است. در بخش انـرژی تجدیدپـذیر در سـال 2023، 30 درصـد از بـرق مصـرفی جهـان توسـط منـابع تجدیدپذیر تأمین شده که حدود نیمی از آن بـه برقـابی و مـابقی بـه انـرژی بـادی و خورشـیدی اختصاص دارد. نکته قابل توجه اینکه رشد بخش بادی و خورشیدی بـه مراتـب بیشـتر از برقـابی است، اما در ایران سهم انرژی تجدیدپذیر از برق مصـرفی نـاچیز و کمتـر از یک درصـد اسـت و در ایـن بخش تقریباً از همه کشورهای جهان عقب مانده‌ایم. طبـق اعـلام آژانس بین‌المللی انرژی، ایران با پرداخت 127 میلیارد دلار یارانه انرژی در سال پس از روسـیه و جلوتر از چین و عربستان سعودی رتبه دوم را به خود اختصاص داده است. اخیراً رؤسای قوای مقننه و مجریه اعلام کردنـد کـه روزانه تا 30 میلیون لیتر سوخت مایع قاچاق می‌شود، طبق محاسبات بنده سـود حاصل از این تجارت بیش از یک میلیارد تومان در هر دقیقه است، تجارتی به ایـن گسـتردگی را دیگر نمی‌توان قاچاق نامید شاید و این ماجرا بـه این معنی نیست که چون قیمت انرژی در کشور خیلی ارزان اسـت مقـادیر قابـل تـوجهی قاچاق می‌شود بلکه اصل ماجرا این است که چون باید قاچـاق شـود قیمـت سـوخت ارزان مـی‌ماند و از آنجا که ناترازی نه تنها در انرژی بلکه در آب، هوا، اقتصاد و حتی در سیاسـت منطقه‌ای وجود دارد پس نتیجه می‌گیریم که ناترازی نه علت بلکـه معلـول اسـت.