چرایی ریزش 7 هزار میلیاردی بورس

برزو حق‌شناس–کارشناس بازار سرمایه: بورس تهران روز شنبه سنگین‌ترین ریزش اخیر خود را تجربه کرد؛ افزایش ریسک‌های بین‌المللی، احتمال تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی و تمایل شدید به نقدشوندگی، همراه با نیاز به اصلاح پس از رشد قبلی، منجر به خروج 7 هزار میلیارد تومان پول حقیقی و تشکیل صف‌های فروش سنگین شد. افزایش ریسک‌های بین‌المللی – به‌ویژه احتمال تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی و وقوع درگیری‌های گسترده‌تر – همراه با تمایل شدید سرمایه‌گذاران به نقدشوندگی، فشار فروش را به اوج رساند. این شرایط در حالی رخ داد که بورس پس از رشد اخیر خود، نیاز به اصلاح قیمتی و شاخص داشت تا تعادل نسبی بازگردد. البته در شرایط کنونی، سطح ریسک‌های سیستماتیک –چه در سطح داخلی و چه خارجی– به شدت بالاست و این عامل به‌طور مستقیم بر عملکرد بازار سرمایه اثر منفی گذاشته است. علاوه بر این، گزارش‌های عملکرد 9 ماهه تعدادی از شرکت‌های بزرگ و شاخص، پایین‌تر از انتظارات بازار بود. اثر مثبت افزایش نرخ ارز هنوز به‌طور کامل در صورت‌های مالی این شرکت‌ها منعکس نشده است. ترکیب این دو عامل، یعنی تشدید ریسک‌ها و گزارش‌های ضعیف‌تر از پیش‌بینی، فشار قابل توجهی بر شاخص‌ها وارد کرد و منجر به ریزش اخیر شد. از سوی دیگر بازارساز در هفته گذشته عملکرد مناسبی داشت و تلاش کرد با مداخله هدفمند در سهام بزرگ، نقدشوندگی بازار را حفظ کند. اما تا زمانی که سطح ریسک‌های سیستماتیک کاهش نیابد، فعالیت مؤثر و پایدار در بازار سرمایه دشوار خواهد بود. تا هفته گذشته، مولفه‌های بنیادی تا حدی بر ریسک‌ها غلبه داشت، اما اکنون وزن ریسک‌های سیستماتیک افزایش یافته و جذابیت بنیادی بازار کاهش پیدا کرده است؛ نتیجه این تحول، وضعیت فعلی بازار است. در مجموع می‌توان ریزش اخیر بورس را ترکیبی از عوامل خارجی یا همان ریسک‌های جهانی و عوامل داخلی از جمله اصلاح پس از رشد، خروج نقدینگی و احتیاط سرمایه‌گذاران دانست. در چنین فضایی، بازارساز نیز با محدودیت‌هایی روبه‌روست و نمی‌تواند به‌طور کامل جلوی فشار فروش را بگیرد. نتیجه این وضعیت، تشدید بی‌اعتمادی و احتمال تداوم روند نزولی تا زمانی است که ریسک‌های سیستماتیک کاهش یابد یا سیگنال‌های مثبت قوی‌تری ظاهر شود.